EVANS, ROBERT (‘Cybi’; 1871 - 1956) bardd, llenor a llyfrwerthwr

Enw: Robert Evans
Ffugenw: Cybi
Dyddiad geni: 1871
Dyddiad marw: 1956
Rhiant: Mary Evans (née Roberts)
Rhiant: Thomas Evans
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: bardd, llenor a llyfrwerthwr
Maes gweithgaredd: Diwydiant a Busnes; Eisteddfod; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Barddoniaeth; Argraffu a Chyhoeddi
Awdur: Colin Alistair Gresham

g. 27 Tach. 1871 yn Elusendy, Llangybi, Caern., yn fab i Thomas a Mary (g. Roberts) Evans (gwas fferm oedd y tad) a bu iddynt saith o blant. Addysgwyd ef yn ysgol y cyngor, Llangybi, ac wedi bod yn gweini ffermydd Eifionydd bu yn llythyrgludydd yn yr ardal am y rhan fwyaf o'i oes. Un o'i gyd-bostmyn oedd William Hugh Williams, ‘Cae'r Go’. Yr oedd hefyd yn gwerthu ‘llyfrau o bob math, prin a gwerthfawr, hen a newydd’, a chanddo stondin yn Neuadd y Farchnad, Pwllheli, bob dydd Mercher. Cynhyrchodd gryn lawer o farddoniaeth, yn neilltuol awdlau, marwnadau ac englynion mynwentol. Nid oes mynwent yn Eifionydd nad oes yno englyn neu doddaid o'i waith. Cyhoeddodd Odlau Eifion (1908), Awdl ‘Bwlch Aberglaslyn’ (1910), a Gwaith barddonol Cybi (1912). Bu'n cystadlu llawer mewn eisteddfodau lleol, taleithiol a chenedlaethol, ac enillodd nifer o wobrau, yn gadeiriau a choronau. Ei arwyr oedd Beirdd Eifionydd a gwnaeth gymwynas fawr drwy gyhoeddi eu gwaith, sef Lloffion yr ardd, barddoniaeth anghyhoeddedig Robert ap Gwilym Ddu (1911), a Beirdd gwerin Eifionydd a'u gwaith (1914). Bu hefyd yn hanesydd lleol a chyhoeddodd Ardal y cewri (1907), Cymeriadau hynod sir Gaernarfon (1923), ‘Cae'r Go’ William Hugh Williams, Yr Arloeswr Sol-ffa (1935), a John Jones (Myrddin Fardd) (1945). Hefyd fe gyhoeddodd amryw lyfrynnau a phamffledau, fel Neges y plant (1909) a Llawlyfr o farddoniaeth i blant (1911). Yr oedd yn byw ym Mryn Eithin, Llangybi. Bu f. 16 Hyd. 1956 yn ysbyty Pwllheli a chladdwyd ef ym mynwent Capel Helyg, Llangybi.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1997

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/