MORRICE, JAMES CORNELIUS (1874 - 1953), offeiriad ac ysgolhaig Cymraeg

Enw: James Cornelius Morrice
Dyddiad geni: 1874
Dyddiad marw: 1953
Rhiant: Margaret Morrice (née Thomas)
Rhiant: James Cornelius Morrice
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: offeiriad ac ysgolhaig Cymraeg
Maes gweithgaredd: Crefydd; Ysgolheictod ac Ieithoedd
Awdur: Brynley Francis Roberts

Ganwyd 10 Rhagfyr 1874 ym Mhorthmadog, Caernarfon, yn fab James Cornelius Morrice, gyrrwr trên, a'i wraig Margaret (ganwyd Thomas). Addysgwyd ef yn ysgol sir Porthmadog a Choleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor (1897) lle y graddiodd gydag anrhydedd dosbarth I yn y Gymraeg (1900), y cyntaf i wneud hynny yn y Brifysgol, meddir, ac ennill M.A. am draethawd ar ‘The poems of William Lleyn’ yn 1902. Wedi'i urddo'n ddiacon yn 1900 ac yn offeiriad yn 1901, bu'n gurad ym Mallwyd, Trefdraeth ac Amlwch (1902, 1903), yn gaplan ar long hyfforddi, Clio, ac yn un o is-ganoniaid Cadeirlan Bangor cyn ei sefydlu'n rheithor Ffestiniog a Maentwrog, 1910-13, a ficer eglwys y Santes Fair, Bangor, 1913-20. Bu'n ficer S. Margaret's, Rhydychen, 1920-26, a thra oedd yno cymerodd radd B.Litt. (1920) a D.Phil. (1923) o goleg Corpus Christi. Yr oedd yn ficer Caergybi, 1926-27, ac o hynny ymlaen mewn amrywiol blwyfi yn Lloegr y bu'n gwasanaethu. Ceir y manylion yn Crockford's.

Bu'n gynhyrchiol iawn fel ysgolhaig yn y cyfnod wedi iddo ymadael â'r coleg. Ef a olygodd y gyfrol gyntaf yng nghyfres y Bangor Manuscripts Society, sef Gwaith barddonol Howel Swrdwal a'i fab Ieuan (1908), a hefyd, yn yr un gyfres, Detholiad o waith Gruffudd ab Ieuan ab Llewelyn Vychan (1910), y ddwy yn seiliedig ar lawysgrifau yn yr Amgueddfa Brydeinig. Yn 1908 cyhoeddwyd ei brif waith, Barddoniaeth William Llŷn, ac yna A manual of Welsh literature (o'r chweched hyd y ddeunawfed ganrif) yn 1909, yn seiliedig ar ddarlithiau a roesai yng Ngholeg Prifysgol De Cymru yn 1902-03. Yr oedd Morrice yn un o'r to cyntaf o olygyddion gwaith y cywyddwyr, ac er bod yn yr argraffiadau hyn ddiffygion eu cyfnod, gallasai fod wedi tyfu'n olygydd a hanesydd llenyddiaeth cymeradwy a dilyn gyrfa yn y brifysgol. Enwebwyd ef gan Fwrdd y Coleg am gadair Gymraeg Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan yn 1903 ond ni dderbyniwyd y trefniadau gan Gyngor y coleg. Bu am gyfnod yn ddarlithydd Cymraeg yng Ngholeg y Brifysgol, Caerdydd. Ymddangosodd Wales in the seventeenth century yn 1918 a'i draethawd D.Phil., Social conditions in Wales under the Tudors and Stuarts, yn 1925.

Ymddeolodd o reithoriaeth Helmdon, Brockley, Northants., Hydref 1951, a bu farw 22 Ionawr 1953 yn Bournemouth.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1997

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/