Y Bywgraffiadur Cymreig

BREEZE, EVAN (1798 - 1855), bardd Ganwyd yn Nôl Hywel, plwyf Llangadfan, Sir Drefaldwyn - yr oedd yn ŵyr i William Jones o'r un lle. Treuliodd y rhan fwyaf o'i oes fel ysgolfeistr a bu hefyd yn pregethu gyda'r Wesleaid. Ei enw barddol oedd Ieuan Cadfan. Cyhoeddodd ddwy gyfrol o ganeuon, y rhan fwyaf ohonynt yn garolau ac yn gerddi crefyddol. Un o'r cyfrolau oedd Yr Odlydd Cysurus, Cyfaill i'r trallodusyn cynnwys amrywiol ddyriau
CADFAN (fl. 620), tywysog ydyw'r hanes a geir gan Sieffre o Fynwy amdano, eithr y mae'n bosibl credu mewn rhan y dywediad iddo roddi lloches i Edwin o Ddeira pan gofir un o'r trioedd sydd yn disgrifio'r gŵr o Northumbria yn un o dri gormeswr ar sir Fôn a fagwyd ar yr ynys. Cadfan oedd tad Cadwallon, arweinydd y Cymry yn ymladdfeydd yr oes nesaf.
CADFAN (fl. 550?), sant Dywed traddodiad ei fod yn fab i Eneas y Llydawr ac iddo groesi o Lydaw i Gymru gyda mynachod eraill, llawer ohonynt o'r un tylwyth ag ef ei hun ac yn amcanu gweithredu fel cenhadon. Cadfan ydyw nawddsant Llangadfan yn Sir Drefaldwyn; ef hefyd a gaiff y clod am ddechrau'r sefydliad mynachaidd yn Ynys Enlli. Eithr ei waith pennaf oedd sefydlu'r 'clas' yn Nhywyn, Meirionnydd; yr oedd i'r sefydliad
CADFAN - gweler WILLIAMS, HUGH
CADFAN GWYNEDD - gweler HUGHES, HUGH
CADWALADR (bu farw 664), tywysog Mab Cadwallon ap Cadfan. Pan fu farw tad Cadwaladr yn 633 syrthiodd Gwynedd i ddwylo anturiaethwr, Cadafael ap Cynfedw, a deyrnasodd hyd nes iddo orfod cilio'n ôl mewn gwaradwydd o frwydr Winwedfeld yn 654. Daeth Cadwaladr i'w etifeddiaeth yr adeg hon, ond daeth pla mawr 664 a chollodd ei fywyd. Er mai teyrnasiad di-ddigwyddiad a gafodd, daeth Cadwaladr yn ŵr pwysig yng ngolwg beirdd a barddas
CADWALADR (bu farw 1172), tywysog llall o'r gogledd, a bygwth Cynfail, ei gastell a ddelid yn deyrngarol drosto gan Morfran, pennaeth y 'clas' cyfagos yn Nhywyn. Llwyddasant, ac ymhen dwy flynedd rhoes Cadwaladr ei gyfran o Geredigion, a'i gastell newydd yn Llanrhystud yn rhan ohoni, i'w fab Cadfan. Ac yn olaf oll bu anghydfod newydd rhyngddo ac Owain - anghydfod a barodd iddo gael ei ymlid o Fôn a byw'n alltud am bum mlynedd yn
CADWALLON (bu farw 633), tywysog Mab Cadfan ydoedd, a dilynodd ei dad tua'r flwyddyn 625. Yn herwydd y rhan y bu iddo ei chwarae yn hanes Lloegr, fel yr adroddir yr hanes gan Beda, nid oes fawr o ansicrwydd ynglŷn â'i waith a'i safle yn hanes y cyfnod. Efe oedd gwrthwynebydd Edwin o Deira; gwnaeth ymdaith lwyddiannus y brenin hwn ar hyd glan môr Gogledd Cymru, gan orchfygu Môn, beri i Gadwallon fynd ar ffo a byw'n alltud, yn
DEINIOL (bu farw 584), sant, sylfaenydd Bangor ac esgob cyntaf Gwynedd (Llanbabo), Arfon (Bangor), a dyffryn Clwyd (Llanelwy) - hyn oedd y rheswm i Gynfarch ac Urien Rheged ymsefydlu yno rhwng 550 a 574. Teyrnasiad Maelgwn Gwynedd oedd oes euraidd crefydd Gwynedd-uwch-Conwy - oes Cadfan, Seiriol, Cybi, ac eraill: dengys achau'r saint mai yn yr oes nesaf, ar ôl y Fad Felen (547), y datblygodd crefydd Gwynedd-is-Conwy : felly, Bangor yn Arfon ydoedd sefydliad cyntaf Deiniol
EVANS, DAVID DELTA (Dewi Hiraddug; 1866 - 1948), newyddiadurwr, awdur, gweinidog (U) Ymofynnydd gan ei gyfraniadau, wedi'u sgrifennu dan yr enwau Delta, D D E, a Dewi Hiraddug. Enwau eraill a ddefnyddiai oedd ' Cadfan Rhys ', ' Deiniol Ddu ', ac ' An old sinner '. Mabwysiadu'r enw 'Delta' a wnaeth. Dafydd Evans oedd ei enw gwreiddiol. Ysgrifennai golofn wythnosol i'r Kentish Independent am flynyddoedd o dan yr enw ' An old philosopher '. Cyfrannodd erthygl ar ' Phrenyddeg ' yn ail argr. Y
HUGHES CADFAN - gweler HUGHES, HUGH
HUGHES, HUGH (Cadfan Gwynedd, Hughes Cadfan; 1824 - 1898), un o'r arloeswyr yn Patagonia y ffugenw ' Cadfan Gwynedd,' ac adwaenid ef yn y Wladfa fel ' Hughes Cadfan.' Bu farw 7 Mawrth 1898.

Canlyniadau chwilio

1 - 12 of 18 for "Cadfan"