Y Bywgraffiadur Cymreig

CARPENTER, KATHLEEN EDITHE (1891 - 1970), ecolegydd gweithfeydd. Astudiodd ardal o amgylch Aberystwyth yn cwmpasu rhyw 390km2, o lefel y môr hyd y blaenddyfroedd ar Fynyddoedd Elenydd, gan gymharu afonydd llygredig yr ardal honno â dyfroedd cymharol ddilwgr afon Teifi i'r de ac afon Dyfi i'r gogledd. Cynhyrchodd Carpenter rai o'r asesiadau manwl cyntaf o ffawna dŵr rhedegog Prydain, gan restru rhywogaethau a'u rhannu'n grwpiau ecolegol. Mae diagram 'food
CONDRY, WILLIAM MORETON (1918 - 1998), naturiaethwr, cadwraethwr ac awdur Geredigion i Felin-y-cwm (yng Nghwm Einion uwchben Ffwrnais) ac o'r diwedd i Ynys Edwin ar aber Afon Dyfi. Roedd Ynys Edwin yn rhan yn wreiddiol o ystad Ynys-hir a fu'n eiddo i Hubert Mappin (o'r cwmni gemwaith enwog Mappin & Webb). Ar ôl i Mappin farw ym 1966, anogodd Condry ei weddw Patricia i werthu'r rhan fwyaf o'r tir i'r Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar (RSPB) i'w droi'n warchodfa natur, gan
DAFYDD LLWYD ap LLYWELYN ap GRUFFUDD (c. 1420 - c. 1500) Fathafarn, Ef oedd awdur tua 50 o'r 200 o gywyddau brud ei gyfnod sydd ar gael, a dyna ei enwogrwydd pennaf gywydd natur hyfryd i afon Dyfi. Ceir hefyd ddarnau o ganu natur sylwgar a champus ymhlith ei weithiau eraill. Ei waith cynharaf y gellir ei ddyddio yw ei farwnad i Syr Gruffudd Fychan (bu farw 1447), a bu fyw i ganu i Arthur fab Harri VII, a aned yn 1486, ac os gellir derbyn y dystiolaeth ym Collections, historical & archaeological relating to Montgomeryshire, xxxi, 195, yr oedd yn canu yn 1497. Ni
DAVIES, JOHN BREESE (1893 - 1940), llenor, cerddor ac arbenigwr ym maes cerdd dant ramadeg Dolgellau, yn llywydd ac yn ysgrifennydd Cyngor Eglwysi Rhyddion Dyffryn Dyfi ac yn oruchwyliwr cylchdaith Fethodistaidd Dinas Mawddwy. Bu farw 4 Hydref 1940. Yr oedd yn wr eithriadol hoffus, ac yn enghraifft dda o'r diwylliant Cymreig ar ei lefel uchaf.
DAVIES, WALTER (Gwallter Mechain; 1761 - 1849), offeiriad, bardd, hynafiaethydd, a beirniad eisteddfod Aberffraw yn 1849. Wedi derbyn ei radd yn 1795 aeth yn gurad i Feifod, ac wedi hynny i Ysbyty Ifan. Yno priododd weddw Rice Price, Rhosbrynbwa, a bu iddynt bedwar plentyn. Cafodd fywoliaeth Llanwyddelan yn 1803, a pherigloriaeth Manafon yn 1807; ym Manafon y gwnaeth gyfeillion â'r Parch. John Jenkins ('Ifor Ceri') a Fychaniaid Penmaen Dyfi. Yn 1837 derbyniodd fywoliaeth Llanrhaiadr-ym-Mochnant
EVANS, DANIEL SILVAN (1818 - 1903), geiriadurwr Pedr'), John Rhys, a J. Gwenogfryn Evans. Drwy gymwynas Benjamin Williams ('Gwynionydd'), periglor Llanofer, cydsyniodd yr arglwyddes Llanofer i dalu rhan o dreuliau cyhoeddi'r geiriadur Cymraeg. Ymddangosodd y rhan gyntaf yn 1887, ond ni chwplawyd y gyfrol gyntaf - hyd y llythyren C - hyd 1893. Cyhoeddwyd cyfran gyntaf yr ail ran yn 1896. Yn 1898 ymddangosodd ei Telyn Dyfi: Manion ar Fesur Cerdd. Yn
GRUFFYDD ap GWENWYNWYN (bu farw 1286 neu 1287), arglwydd Powys Uchaf bod yn alltud am yr ail waith hefyd (1257). Yr oedd yn amlwg mai yn erbyn ei ewyllys - a cholli ohono hefyd diroedd Cyfeiliog a oedd yn gorwedd ar ochr ogleddol yr afon Dyfi - y cytunodd, yn 1263, i drosglwyddo ei wrogaeth i Llywelyn a chydweithredu â chynllun hwnnw i sefydlu tywysogaeth ffiwdalaidd Gymreig. Parhaodd y trefniant hwn, a gadarnhawyd yng Nghytundeb Trefaldwyn (1267), hyd 1274, blwyddyn
GWALLTER DYFI - gweler REES, EDWARD WALTER
GWENWYNWYN (bu farw 1216), arglwydd Powys Mab Owain Cyfeiliog a Gwenllian ferch Owain Gwynedd. Yn 1195 dilynodd ei dad fel arglwydd Is-Bowys. Pan enillodd Gwenwynwyn arglwyddiaeth ar Arwystli yn 1197 daeth y cwbl bron o'r wlad rhwng Tanad a Hafren, ynghyd â rhannau o ddyffrynnoedd Dyfi a Gŵy, o dan ei awdurdod. O hyn allan, adnabuwyd yr holl diriogaeth hwn o dan yr enw Powys Wenwynwyn (arwynebedd ymron cyfled i Sir Drefaldwyn presennol
GWERFUL MECHAIN (1462? - 1500), bardd Werful Mechain y farddes y canodd Guto'r Glyn. Pa fodd bynnag, ni wyddys ond y nesaf peth i ddim amdani. Un yn canu yn ôl ffansi'r foment oedd Gwerful Mechain; canodd gywydd gwych i'r Iesu yn ei ddioddefaint; lluniodd ambell englyn trawiadol, cynhyrfodd wrth wragedd eiddigus a beirdd gwawdlyd cyffelyb, fel Ieuan Dyfi, Llywelyn ap Gutun, a hynny'n finiog-fras hefyd.
HOWE, ELIZABETH ANNE (1959 - 2019), ecolegydd ardaloedd gwarchodedig. Ar y cyd â Sŵ Caer, arweiniodd Howe brosiect llwyddiannus bridio caeth ac ailgyflwyno er mwyn adfer madfallod tywod prin mewn safleodd twyni tywod arfordirol addas yng Nghymru lle roeddent wedi bodoli'n hanesyddol ond wedi diflannu. Gollyngwyd madfallod yn Nrysfa Talacre yn y gogledd, ac yn Ynyslas sy'n rhan o Warchodfa Natur Genedlaethol Dyfi yn y canolbarth. Arweiniodd brosiect
HUMPHREYS, ROBERT (1779 - 1832), gweinidog Wesleaidd Ganwyd yn Llanelidan. Argyhoeddwyd ef dan weinidogaeth Edward Jones, Bathafarn (1801). Dechreuodd bregethu yn 1804, yn Llangynog, lle'r aethai i weithio er mwyn bod o gymorth i'r achosion yno a Llanrhaeadr Mochnant a Llanfyllin. Derbyniwyd ef i'r weinidogaeth yn 1805. Priododd nith Sgwïer Vaughan, Penmaen Dyfi, â'i hachubasai rhag camdriniaeth pan oedd ar daith bregethu. Llafuriodd yn Nolgellau

Canlyniadau chwilio

1 - 12 of 23 for "Dyfi"