Y Bywgraffiadur Cymreig

HUMPHREYS, EDWARD MORGAN (1882 - 1955), newyddiadurwr, llenor a darlledwr Ganwyd 14 Mai 1882 yn Nyffryn Ardudwy, Meirionnydd, mab hynaf John ac Elizabeth Humphreys. Enwau ei frodyr oedd Humphrey Llewelyn a John Gwilym. Yr oedd ei fam yn nith i Edward Morgan (1817 - 1871), Dyffryn, pregethwr (MC) ac ysgrifennwr gwreiddiol, ac yn gyfnither i R.H. Morgan, Porthaethwy, arloeswr llaw-fer yn Gymraeg. Hen daid iddo oedd Richard Humphreys, pregethwr (MC) ffraeth, dirwestwr ac
HUWS, WILLIAM PARI (1853 - 1936), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd 27 Medi 1853 ym Mhenrhyndeudraeth, mab ' Gwilym Prysor,' gŵr diwylliedig o lenor a bardd. Symudodd y teulu i Ddolwyddelan, ac yno y magwyd ef a'i frodyr, y Parchn. G. Parry Hughes (Methodistiaid Calfinaidd), Morfa Nefyn, a Rowland Hughes, Caerdydd. Wedi gadael yr ysgol bu'n gweithio yn chwarelau Blaenau Ffestiniog am ysbaid cyn myned i ysgol Llanrwst, o'r lle yr aeth i Goleg (A.) y Bala
IEUAN ap RHYDDERCH ap IEUAN LLWYD (fl. 1430-70), uchelwr a bardd mab Rhydderch ap Ieuan Llwyd o Barc Rhydderch ym mhlwyf Llanbadarn Odyn, gŵr cyfoethog a ddaliai swydd o dan y brenin yng Ngheredigion yn 1387. Dywedir yn Dwnn, i, 28, mai mam ' Ieuan ap Rhydderch ab Ieuan Llwyd y prydydd ' oedd Annes, ferch Gwilym ap Phylip ab Elidir. Eithr yn Dwnn, i, 45, 85 dywedir mai dwywaith y priododd Rhydderch ap Ieuan Llwyd, sef (1) â Marged ferch Gruffydd Gryg ab Ieuan
IEUAN DEULWYN (fl. c. 1460), bardd brodor o Gydweli, Sir Gaerfyrddin. Cadwyd llawer o'i waith mewn llawysgrifau, y rhan fwyaf ohono yn gywyddau i gylch eang o foneddigion cyfoes. Yn eu plith ceir rhai i Wiliam, iarll Penfro, a'i frawd Syr Rhisiart Herbert, a laddwyd ym mrwydr Banbury (1469), ac i fab ifanc Syr Rhisiart, i Dr. Siôn Morgan, esgob Tyddewi, Wiliam Siôn o Lanegwad, Dafydd Llwyd ap Gwilym o Gastell Hywel, Llywelyn ap
IFOR HAEL Dyma'r enw a roes Dafydd ap Gwilym i'w brif noddwr Ifor ap Llywelyn o Fasaleg, sir Fynwy. Er ein bod wedi cynefino â galw'r lle yn 'Maesaleg' mae profion pendant mai 'Bassalec,' 'Basselec,' oedd yn y 12fed ganrif (gweler 'Llyfr Llandaf,' 273, 319, 329, 333) a chyn hynny. Ceir ach Ifor yn Peniarth MS 133 (R. i, 833) (180), 'tredegyr ymassalec,' 181, 'Gwern y klepa ymassalec,' sef 'ym Masaleg,' ac
IOLO GOCH (c. 1325 - c. 1400), bardd ap Gwilym, tua 1350 efallai, yn tystio i ddylanwad y bardd mawr hwnnw arno. Yn ddiweddarach yn y ganrif canodd farwnad i'w gyfaill barddol Llywelyn Goch ap Meurig Hen. Mae canon diweddaraf ei waith yn cynnwys cyfanswm o 39 o gerddi (er bod llawer mwy wedi eu priodoli iddo yn y llawysgrifau), ac mae hwn yn gorff o farddoniaeth amrywiol iawn. Mae ganddo ychydig o gywyddau serch, gan gynnwys
IOLO GOCH (c. 1320 - c. 1398), bardd lys Hywel Cyffin, deon Llanelwy o 1385-97. Ceir tri chywydd a ganodd i Owain Glyndŵr, ond prin iawn y gellir dyddio'r olaf o'r tri wedi 1386. Perthynai Iolo felly yn hollol i'r 14eg ganrif, ac yr oedd yn gyfoeswr â Dafydd ap Gwilym a Llywelyn Goch Amheurig Hen; canodd farwnadau i'r ddau. Bu hefyd yn ffraeo'n farddol gyda Gruffydd Gryg. Canodd awdlau yn null y Gogynfeirdd, a hyd yn oed yn ei gywyddau
JAMES, DAVID EMRYS (Dewi Emrys; 1881 - 1952), gweinidog (A), llenor a bardd ('Dafydd ap Gwilym'), Llanelli, 1930 ('Y Galilead'), Bangor, 1943 ('Cymylau amser'), a Phen-y-bont ar Ogwr, 1948 ('Yr alltud'). Bu'n olygydd ' Pabell Awen ' Y Cymro o 1936 i 1952. Bu farw yn ysbyty Aberystwyth ar 20 Medi 1952, a chladdwyd ef ym mynwent Pisgah, Talgarreg. Codwyd maen coffa hefyd uwchlaw clogwyni Pwllderi, gogledd Penfro. Cyhoeddwyd llawer o'i waith: Rhigymau'r ffordd fawr, (1926), Rhymes
JAMES, THOMAS (Llallawg; 1817 - 1879), clerigwr, hynafiaethydd, ac eisteddfodwr yn 1872. Cywirodd waith llyfryddol 'Gwilym Lleyn' droeon. Yr oedd yn F.S.A. ac yn un o sylfaenwyr y Cambrian Archaeological Association (Archæologia Cambrensis, 1846, 463-5). Yr oedd yn un o bileri yr ' Association of Welsh Clergy in the West Riding of the County of York.' Heblaw ysgrifennu cofiant i Joseph Hughes ('Carn Ingli') a Lewis Jones, Almondbury, anfonai ysgrifau i'r Haul a'r Bye-Gones
JAMES, WILLIAM (1848 - 1907), gweinidog Undodaidd, ysgolfeistr, a dyn cyhoeddus ); fel ustus heddwch a dyn cyhoeddus, er mwyn dangos lawned ei fywyd ymhob cyfeiriad. Daeth â dylanwad meddwl mawr Martineau, yng nghamre ' Gwilym Marles,' i'w enwad a'i ardal. Yr oedd ganddo feddwl diwylliedig a chalon fawr. Bu'n ysgrifennydd a llywydd y Gymdeithas Undodaidd a chyhoeddodd ei araith o'r gadair, Crefydd Cymru a'r dyfodol, 1895, a golygodd Gwersi ar fywyd Iesu Grist, 1897-9; 1900-1
JENKINS, DAVID (1912 - 2002), llyfrgellydd ac ysgolhaig . Dechreuodd ymchwilio i hanes bywyd a gwaith Huw Morys (Eos Ceiriog, 1624-1709) yn Efrydydd Ymchwil Syr John Williams (1937-39) a chyhoeddodd erthygl werthfawr yn Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd (cyfrol 8, 1935-37, 140-5) ar enwau personau a lleoedd yng nghywyddau Dafydd ap Gwilym. Ei athro, T. Gwynn Jones, a awgrymodd y pwnc hwn iddo, fel un a adweinai dirwedd ac enwau lleoedd y cylch, a chafwyd ganddo
JENKINS, JOHN (1779 - 1853) Hengoed, gweinidog gyda'r Bedyddwyr Neilltuol, diwinydd, golygydd a chyhoeddwr ymddangosodd ei gyfrol bwysicaf, sef Gwelediad y Palas Arian (ail arg. 1820, 3ydd 1864) yn cynnwys corff o ddiwinyddiaeth 'i osod allan gadernid yr eglwys efangylaidd' [sic]. Yn 1815, gyda Thomas Williams ('Gwilym Morgannwg'), cychwynnodd Y Parthsyllydd; neu Eirlyfr Daearyddol, a rhwng 1819 ac 1831 cyhoeddodd rifynnau ei Esponiad llafurfawr o'r holl Feibl, esboniad ' yn lan oddi wrth syniadau dieithr a

Canlyniadau chwilio

157 - 168 of 363 for "Gwilym"