Y Bywgraffiadur Cymreig

NICHOLAS, THOMAS EVAN (Niclas y Glais; 1879 - 1971), bardd, gweinidog yr Efengyl a lladmerydd dros y Blaid Gomiwnyddol . Bodlonodd y Llywodraeth sefydlu tribiwnal o dan gadeiryddiaeth y Barnwr John Morris (yn ddiweddarach yr Arglwydd Ustus Morris o Borth-y-gest) a gyfarfu yn Ascot. Rhyddhawyd y ddau ar ôl pedwar mis o garchar. Cyhoeddwyd sonedau'r carchar yn 1942 o dan y teitl Canu'r Carchar ac fe'i cyfieithwyd i'r Saesneg gan Daniel Hughes, Dewi Emrys a Wil Ifan a'i chyhoeddi yn Llundain yn 1948 fel The Prison Sonnets of T
NOAKES, GEORGE (1924 - 2008), Archesgob Cymru Tregaron lle y bu'n weithgar gyda 'Chymry'r Groes', Mudiad Ieuenctid yr Eglwys yng Nghymru. Yn 1967 symudodd i fod yn ficer eglwys Dewi Sant, yr eglwys Gymraeg yng nghanol Caerdydd, ei unig ofalaeth y tu allan i esgobaeth Tyddewi. Bu hefyd yn gaplan i garcharorion Cymraeg eu hiaith yng ngharchar Caerdydd, a hynny ar adeg pan oedd protestiadau di-drais Cymdeithas yr Iaith ar eu hanterth. Dyma'r adeg
NON(N) (fl. ddiweddar yn y 5ed ganrif), santes Merch Cynyr o Gaer Gawch ym Mynyw. Ceir y traddodiad amdani bron i gyd ym ' Muchedd Dewi Sant ' a gyfansoddwyd gan Rygyfarch. Dywedir i Non gael ei threisio gan Sant (Sanctus), brenin Ceredigion, er ei bod hi yn lleian, ac iddi mewn canlyniad esgor ar Ddewi Sant. Pan bregethai Gildas Sant un tro yn un o eglwysi'r ardal, collodd ei leferydd am fod Non yno yn feichiog o Ddewi. Adroddir hanes
OLLIVANT, ALFRED (1798 - 1882), esgob Llandaf Ganwyd ym Manceinion 16 Awst 1798, mab William Ollivant o Fanceinion ac Elizabeth ei wraig. Cafodd ei addysg yn ysgol S. Paul, Llundain, a Choleg y Drindod, Caergrawnt, a bu iddo yrfa academig ddisglair. Bu'n gymrawd o'i goleg; graddiodd yn M.A. yn 1824 ac yn B.D. a D.D. yn 1836. Yn 1827 penodwyd ef yn is-brifathro Coleg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, a bu yno hyd 1843. Am y chwe blynedd nesaf
OWEN, DAVID (Dewi Wyn o Eifion; 1784 - 1841), amaethwr a bardd , ac oherwydd afiechyd ei frawd symudodd Dewi a'i fam i Bwllheli (1827). Daliai fferm y Gaerwen er hynny, a phan fu farw ei frawd yn 1837 dychwelodd yno, ac yno y bu yn amaethu hyd ddiwedd ei oes. Ei athro barddonol oedd ei gymydog Robert Williams ('Robert ap Gwilym Ddu '), a drigai yn y Betws Fawr gerllaw'r Gaerwen. Yn 21 oed enillodd Dewi fedal y Gwyneddigion am ei awdl ' Molawd Ynys Brydain,' ac
OWEN, ELLIS (1789 - 1868), amaethwr, hynafiaethydd, a bardd Ganwyd yn Cefn-y-meysydd Isaf, plwyf Ynyscynhaearn, Eifionydd, Sir Gaernarfon, 31 Mawrth 1789. Yr oedd yn ddibriod, a threuliodd ei oes yng Nghefn-y-meysydd gyda'i fam a'i chwiorydd. Bu farw 27 Ionawr 1868 a chladdwyd ef ym mynwent eglwys Ynyscynhaearn, ger Pentrefelin, 31 Ionawr. Addysgwyd ef gyntaf mewn ysgol a gynhelid yn eglwys Penmorfa; yr oedd David Owen ('Dewi Wyn') yn gyd-ysgolor ag ef
OWEN, JOHN (1807 - 1876) Tyn-llwyn,, gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd ac ysgrifennwr ar amaethyddiaeth ' (Thomas Jones). Gartref, cymdeithasai â llenorion Eifionydd, megis 'Dewi Wyn,' 'Robert ap Gwilym Ddu,' ac Ellis Owen o Gefn-y-meysydd. Dechreuodd bregethu yn 1836; priododd; aeth i Goleg y Bala yn 1838, ond torrwyd ar ei gwrs yno gan farwolaeth ei fam. Ordeiniwyd ef yn 1842, ond ni bu erioed yn fugail cydnabyddedig ar eglwys, oblegid yr oedd yn wrthwynebol i fugeiliaeth ymysg y Methodistiaid Calfinaidd
OWEN, JOHN (1854 - 1926), esgob Tyddewi ysgol ramadeg Appleby am dair blynedd, a dychwelodd i Gymru yn 1879 yn athro Cymraeg a darlithydd yn y clasuron yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan. Urddwyd ef yn ddiacon yr un flwyddyn gan yr esgob Basil Jones, ac yn offeiriad yn 1880. Bu am chwe mlynedd yn Llanbedr Pont Steffan cyn mynd i Lanymddyfri yn 1885 yn olynydd i A. G. Edwards fel warden y coleg. Pan godwyd hwnnw'n esgob Llanelwy yn
OWEN, JOHN (1833 - 1896), clerigwr a llenor Ganwyd ym Mhenfro yn 1833. Addysgwyd ef yng Ngholeg Dewi Sant, ac yn y blynyddoedd 1858-9 bu'n gynorthwywr i Rowland Williams yn y dosbarthiadau Hebraeg yno. Bu'n gurad yn Alvedistone (Wilts), 1859-60, a Bowerchalke (Wilts), 1860-9; ond yn 1869 penodwyd ef yn rheithor East Anstey, Dulverton (Dyfneint), ac yno y bu weddill ei oes. Yn y neilltuedd hwn, darllenodd yn helaeth, a chasglodd lyfrgell
OWEN, ROBERT (Eryron Gwyllt Walia; 1803 - 1870), gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a bardd 'Dewi Wyn.' Yn 21 oed (tua diwedd mis Ebrill 1824) aeth i Lundain. Ymaelododd yng nghapel Jewin Crescent a daeth i'r amlwg fel athro yn yr ysgol Sul ac wedyn fel arolygwr. Yn 1832 priododd ag Ellen Owen; chwaer iddi hi oedd gwraig Griffith Davies, yr 'actuary' enwog. Ordeiniwyd ef yng nghymdeithasfa Treffynnon yn 1859. Ymddengys ei fod yn enwog am ei anerchiadau. Ei hynodrwydd oedd ei wybodaeth
OWEN, WILLIAM RICHARD (1906 - 1982), arloeswr darlledu yng Nghymru Abertawe. Bu farw ym Mangor wedi cyfnod o salwch ar y 31ain o Awst 1982. Cynhaliwyd y gwasanaeth angladdol yn Eglwys Dewi Sant, Bangor ac amlosgwyd ei gorff yn Amlosgfa Bangor. Rhoddodd ei ferch Dwynwen Belsey ei gasgliad o ffotograffau, sleidiau, ffilm, recordiadau a llawysgrifau yn ymwneud â Phatagonia i'r Llyfrgell Genedlaethol.
PADARN (fl. c. 560), sant Celtig y dywedir ei fod yn gyfoes â Dewi a Teilo. Cysylltir ef â nifer bychan o eglwysi yn siroedd Aberteifi a Maesyfed. Ychydig o ddefnyddiau dilys ynglŷn ag ef sydd i'w gael yn yr unig fuchedd ('vita') iddo a geir yn y casgliad o ysgrifau'r Canol Oesoedd a elwir yn B.M. Vespasian A, xiv. Dywedir yn y fuchedd hon iddo ddyfod o Lydaw. Y mae'r ffurf Ladinaidd Paternus yn enw ar (o leiaf) ddau sant arall

Canlyniadau chwilio

217 - 228 of 310 for "Dewi"