Y Bywgraffiadur Cymreig

LEWIS, DAVID WYRE (1872 - 1966), gweinidog a threfnydd (B) ac araith 1939, Yr Eglwys a'i chyfle heddiw. Bu'n gadeirydd y Drysorfa Goffadwriaethol, Pwyllgor Y Llawlyfr moliant newydd (1955), Pwyllgor y Gronfa Gynhaliol (o ganol y 1950au hyd ei farw), a threfnydd dros Gymru i'r Drysorfa Ad-drefnu (1944). Yr oedd yn ysgrifwr toreithiog a chyhoeddodd fyrgofiant yn J. T. Rees (gol.), Detholiad o donau, anthemau a rhanganau Dafydd Lewis, Llanrhystyd (1930), ac
LEWIS, JOHN SAUNDERS (1893 - 1985), gwleidydd, beirniad a dramodydd Ewrop. Yn Braslun o Hanes Llenyddiaeth Gymraeg Hyd 1536 (1932), daliodd fod Deddfau Uno Harri VIII a'r Diwygiad Protestannaidd rhyngddynt wedi ysgaru Cymru oddi wrth ei thraddodiad Ewropeaidd. Cyfrannodd ysgrifau yn ogystal i gylchgrawn Y Llenor W. J. Gruffydd, yn eu plith 'Dafydd Nanmor' (1923), a ymdriniodd â'r cysyniad o berchentyaeth a welai Lewis yn sylfaen i'r traddodiad mawl, a 'Llythyr
LEWIS, LEWIS (Lewsyn yr Heliwr, Lewys Shanco Lewis; 1793 - ?) grogi. Awgrymir rhesymau amrywiol dros y waredigaeth hon - dylanwad rhai gwŷr o awdurdod, fel rheol o achos ei fod cystal campwr pan oeddid allan yn hela, neu oherwydd tybio o rai ei fod yn fab anghyfreithlon un o'r gwŷr tiriog. Serch ei gael yn euog o ddrwgweithred ysgeler ('felony'), ni chyfrifid ei drosedd ef yr un mor ddifrifol â hwnnw y dedfrydwyd Richard Lewis ('Dic Penderyn') o'i blegid, a
LEWIS, LEWIS WILLIAM (Llew Llwyfo; 1831 - 1901), bardd, nofelydd, a newyddiadurwr yn arweinydd eisteddfodol. Ef, efallai, oedd y gwr mwyaf amryddawn yn y ganrif ddiwethaf. Bu farw 23 Mawrth 1901 yn y Rhyl, a chladdwyd ef ym mynwent Llanbeblig, Sir Gaernarfon. Bardd yr arwrgerddi oedd 'Llew Llwyfo.' Enillodd ar 'Gwenhwyfar' yn eisteddfod Merthyr Tydfil, 1859; ar 'Caradog' yn eisteddfod genedlaethol Aberdâr, 1861; 'Llewelyn' yn eisteddfod y Rhyl, 1863; 'Dafydd' yn eisteddfod
LEWIS, RICHARD (Dic Penderyn; 1807/8 - 1831) Brodor o gyffiniau Aberafan, Sir Forgannwg (The Cambrian, 20 Awst 1831) - ceir llythyr yn Y Drysorfa, 1919, 418-9, yn ailadrodd y sgwrs â hen wr a'i hadwaenai (ni roddir enw'r awdur nac enw'r hen wr) ac yn dywedyd bod ' Dic Penderyn ' yn fab Lewis Lewis a oedd yn byw mewn bwthyn o'r enw Penderyn ym mhlwy'r Pîl. Priododd chwaer iddo (yr oedd hi yn hyn nag ef; dywedir ei bod yn 41 pan fu farw yn
LEWIS, THOMAS (fl. 18fed ganrif), emynydd a fu'n byw yn Ynyswen, ym mhlwyf Llanegwad, Sir Gaerfyrddin, ac, mewn cyfnod arall, yng Nghastell Hywel, Sir Aberteifi. Cyhoeddwyd yn 1795 gyfrol o'i emynau hirion, Caniadau Duwiol. Ceir cywydd gan David Richards ('Dafydd Ionawr') i'r awdur yn y gyfrol.
Llywelyn ap Rhisiart (fl. 1520-65), 'Pencerdd y Tair Talaith' ac un o brif feirdd hanes Morgannwg newydd. Yn ei gerddi iddynt hawdd canfod y swyn a oedd yn y Llys yn Llundain i noddwyr llên a diwylliant Cymru, a bod buddiannau'r pendefigion yn cael eu clymu'n dynn wrth yr orsedd trwy swyddau a meddiannau mynachlogydd. Mewn marwnad i Rys ap Siôn o Lyn Nedd clywir sŵn gwrthwynebiad i'r dylanwadau Seisnig a oedd yn graddol ymlusgo dros Forgannwg a Gwent.
LEWYS, DAFYDD (bu farw 1727), clerigwr
LLEWELYN, MARY PENDRILL (1811 - 1874), cyfieithydd ac awdur Ganwyd hi yn y Bont-faen, Morgannwg, 12 Mawrth 1811. Daeth yn wraig i R. Pendrill Llewelyn, ficer Llangynwyd. Ymddiddorai hi a'i gŵr mewn llenyddiaeth Cymru, ac ymddangosodd rhai o'i phenillion hi yn The Cambrian a'r Merthyr Guardian. Cyfieithodd gasgliad o emynau Cymraeg, rhai William Williams (Pantycelyn) gan mwyaf, a chyhoeddwyd hwn yn 1850; dywedir iddi hefyd gyfieithu rhai o faledi Dafydd
LLEWELYN, SION (1690 - 1776), bardd
teulu LLOYD Dolobran, mab hynaf, Jankyn, y disgynnai teulu Fychaniaid Llwydiarth.) Gwraig gyntaf Deio oedd Mari ferch Gruffudd Goch o'r Un-dre-ar-ddeg ('Ruyton XI Towns'), neu'r Cnwcin. O'r briodas hon y tarddai Fychaniaid y Glasgoed, ac ŵyr i'r ddau oedd Dafydd ab Owain, abad ac esgob. IEUAN TEG AP DEIO, mab yr ail wraig, Meddefus, ferch, neu chwaer, Gruffudd Fychan, Deuddwr, a gweddw Dafydd Aber efallai, a etifeddodd
teulu LLOYD Hafodunos, Wigfair, Davies ('Gwallter Mechain'), etc. Ymhlith y pethau a werthwyd yr oedd esiamplau prinion o lyfrau a argraffwyd gan William Caxton, Wynkyn de Worde, a Richard Pynson, a rhai o lawysgrifau Cymraeg John Jones, Gellilyfdy. Yng nghasgliad Wigfair, sef ymhlith NLW MS 12401-12513, ceir yr unig lythyr y gwyddys amdano a ysgrifennodd y bardd Siôn Tudur (Bulletin of the Board of Celtic Studies, vii, 112-7

Canlyniadau chwilio

421 - 432 of 745 for "Dic Siôn Dafydd"