Y Bywgraffiadur Cymreig

EDMONDES, CHARLES GRESFORD (1838 - 1893), archddiacon a phrifathro blaenaf mewn Groeg a Lladin, a chyda hynny'n ail orau yn y gystadleuaeth am ysgoloriaeth Ladin ' Hertford'); bu wedyn am rai blynyddoedd yn gurad ym Mhenybont-ar-Ogwr. O 1865 hyd 1881 bu'n athro Lladin yng Ngholeg Dewi Sant. Yna, wedi bod yn ficer Boughrood-ar-Wy (1881) a'r Waren yn Sir Benfro (1882-8), codwyd ef yn 1883 yn archddiacon Tyddewi. Yn 1888 rhoes y swydd honno heibio, i fod yn brifathro
EDMUNDS, WILLIAM (1827 - 1875), ysgolfeistr a llenor Ganwyd yn Llanbedr-Pont-Steffan, Sir Aberteifi, bedyddiwyd 27 Rhagfyr 1827. Aeth i ysgol ramadeg Llanbedr Pont Steffan, ac yn 19 oed i Goleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan. Enillodd yno wobrau lawer; cyrhaeddodd y rheng flaenaf a chad yr anrhydeddau mwyaf. Ar ôl gadael y coleg aeth yn is-brifathro Coleg Hyfforddi Caerfyrddin; yn ystod y cyfnod hwn ordeiniwyd ef yn offeiriad gan yr esgob
EDWARDES, DAVID EDWARD (1832 - 1898), cyfieithydd M.A. yn 1865. Ei gyfraniad mwyaf sylweddol i ysgolheictod yw ei gyfieithiad o Alcestis (Euripides) i Gymraeg. Am hyn rhannodd ef a David Rowlands ('Dewi Môn') wobr o £100 yn eisteddfod Aberdâr, 1885. Cyhoeddwyd y ddau gyfieithiad mewn un gyfrol gan Gymdeithas yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1887. Bu Edwardes yn gurad yn Nhalacharn 1866-9, Llandeloy 1869-72, Dinas (Penfro) 1872-4, Llanllwchaiarn 1874-5
EDWARDS, EDWARD (Pencerdd Ceredigion; 1816 - 1897), cerddor Ganwyd yn Little Darkgate Street, Aberystwyth, mab i John Edwards. Hanoedd o deulu cerddorol, ac yn ddyn ieuanc mynychai yntau eglwys Llanbadarn, lle y ceid canu rhagorol gan y côr. Symudodd y teulu i fyw i Blaenycwm, ger Capel Dewi, dewiswyd ef yn arweinydd canu yng nghapel y Methodistiaid, a pharhaodd i fod yn arweinydd am dros 70 o flynyddoedd. Daeth i Aberystwyth i ddilyn ei alwedigaeth fel
ELLIS, MARY ELIZABETH (Mrs Mary Gwilym Davies) (1881 - 1974), addysgydd a heddychwraig roedd yn 61 mlwydd oed, a'r flwyddyn ganlynol ymddeolodd o'i swydd. Soniwyd y pryd hwnnw am ei 'sêl dros hawliau merch' a dylanwad 'cenhadaeth Cymru Fydd' ar ei gyrfa. Roedd Cymru a'r Gymraeg yn hollbwysig iddi. Fel arolygydd byddai'n trefnu cyrsiau i athrawon ar iaith a llenyddiaeth Cymru, ac yn ystod y 1920au bu'n aelod o Gylch Dewi, grŵp cenedlaetholgar yng Nghaerdydd. Tua diwedd y rhyfel symudodd
ELLIS, ROBERT (Cynddelw; 1812 - 1875), gweinidog gyda'r Bedyddwyr, pregethwr, bardd, hynafiaethydd, ac esboniwr . Efe hefyd a gynullodd Blodau Arfon ('Dewi Wyn'), a golygu Geiriadur y Bardd. Ymhyfrydai mewn geiriaduriaeth a chynhyrchodd Geiriadur Cymreig Cymraeg, 1868. Cyhoeddwyd Barddoniaeth Cynddelw dan olygiaeth 'Ioan Arfon' gan H. Humphreys, Caernarfon, yn 1877. Yr oedd iddo ddiddordeb mewn pob math o hynafiaethau - cyhoeddodd Manion Hynafiaethol, 1873, a chyfrannodd ddeunaw pennod i Hanes y Brytaniaid a'r
ELLIS, THOMAS IORWERTH (1899 - 1970), addysgydd ac awdur ysgoloriaeth Gymreig yn y clasuron). Graddiodd B.A. 1920, B.A. (Rhyd.) 1924, M.A. (Rhyd.) 1927, M.A. (Cymru) 1930. Gwasanaethodd yn y fyddin gyda'r Magnelwyr Brenhinol, 1918. Bu'n athro'r clasuron yn Ysgol Uwchradd y Bechgyn, Caerdydd, 1924-28; darlithydd yn y clasuron yng Ngholeg y Brifysgol, Abertawe, 1928-30; prifathro ysgol sir y Rhyl, 1930-40; darlithydd yn y clasuron, Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont
EVANS, ALBERT OWEN (1864 - 1937), archddiacon Bangor Ganwyd 20 Chwefror 1864, mab capten Henry Evans, Caernarfon. Enillodd ysgoloriaeth yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan, a graddio yn B.A. yno yn 1898. Wedi ei ordeinio yn 1898 aeth i Connah's Quay, Sir y Fflint, yn gurad, eithr ymddiswyddodd y flwyddyn ddilynol wedi iddo gael ei ddewis yn arolygwr ysgolion yr Eglwys yn esgobaeth Bangor - a dyna gychwyn gyrfa gŵr a ddaeth gyda'r mwyaf ei
EVANS, CLIFFORD GEORGE (1912 - 1985), actor ffurfiodd Ymddiriedolaeth Theatr Dewi Sant er mwyn cyflawni'r freuddwyd hon. Ei brif gydweithredwyr oedd y dramodydd Saunders Lewis ac Arglwydd Aberdâr. Ymhlith y rhai eraill a addawodd eu cefnogaeth roedd Syr Donald Wolfit, Syr Lewis Casson, Tyrone Guthrie, Syr Malcolm Sargent a Syr Carol Reed; Richard Burton, Peter O'Toole, Stanley Baker, Harry Secombe, Meredith Edwards, Hugh Griffith, Kenneth Williams
EVANS, DANIEL (Daniel Ddu o Geredigion; 1792 - 1846), offeiriad a bardd cymdeithasau oedd Daniel Ddu. Yn eisteddfod daleithiol Dyfed, 1823, enillodd y wobr ar awdl, ' Awdl ar Sefydliad Coleg Dewi Sant,' a'r ariandlws ar ' Awdl ar Fuddugoliaethau diweddar y Groegiaid ar y Tyrciaid.' Perthynai i dri chylch o feirdd: cylch ' Dafydd Ddu Eryri,' cylch ' Gwallter Mechain,' a chylch yr archddiacon Thomas Beynon. Cymdeithasai hefyd â David Davis, Castell Hywel, ac â beirdd gwlad Sir
EVANS, DANIEL SILVAN (1818 - 1903), geiriadurwr Telynegion. Priododd Margaret, merch Walter Walters, Hendre, Ceredigion. Ymunodd â'r Eglwys Sefydledig, ac yn 1845-6 aeth i Goleg Dewi Sant, Llanbedr-Pont-Steffan. Yno penodwyd ef yn ddarlithydd yn y Gymraeg yn 1847. Wedi gadael Llanbedr-Pont-Steffan yn 1848, ordeiniwyd ef yn ddiacon a phenodwyd ef yn gurad Llandegwning yn Llŷn; ordeiniwyd ef yn offeiriad yn 1849. Golygodd Elfennau Gallofyddiaeth yn 1850
EVANS, DANIEL SIMON (1921 - 1998), ysgolhaig Cymraeg Melville Richards i swydd prif ddarlithydd Astudiaethau Celtaidd ym Mhrifysgol Lerpwl. Bu Simon Evans yn Abertawe nes ei benodi yn Athro'r Gymraeg yn Ngholeg Prifysgol Dulyn i ddilyn J. Lloyd-Jones yn 1956. Yn 1962 dychwelodd i Gymru yn ddarlithydd yn y Gymraeg yng Ngholeg Prifysgol Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, gan symud i Brifysgol Lerpwl yn 1966 yn bennaeth yr Adran Astudiaethau Celtaidd yno, wedi

Canlyniadau chwilio

85 - 96 of 310 for "Dewi"