Y Bywgraffiadur Cymreig

RHYS AP TEWDWR (bu farw 1093), brenin Deheubarth (1078-1093) , meibion Bleddyn ap Cynfyn. Ffodd Rhys i Iwerddon a chododd lu o hurfilwyr. Wedi iddo ddychwelyd i Gymru yn nes ymlaen y flwyddyn honno, wynebodd Rhys ei elynion mewn lle a elwir naill ai'n Portlethern neu Llech y crau, lle y bu'n fuddugoliaethus, gan ladd Madog a Rhirid. Tair blynedd yn ddiweddarach llwyddodd Rhys i drechu a lladd cefnder pell iddo o'r enw Gruffudd ap Maredudd (a fuasai'n byw ar ei
RHYS ap TEWDWR (bu farw 1093) gorchfygodd ei wrthwynebwyr Madog, Rhiryd, and Cadwgan ap Bleddyn yn llwyr. Drachefn, yn 1091, fe'i gwrthwynebwyd gan rai o'i wyr ei hunan yn Nyfed; ceisiai y rhain ddychwelyd y frenhiniaeth i linach hyn Hywel Dda, ym mherson Gruffydd ap Maredudd ab Owain. Gorchfygwyd y gwrthryfelwyr yn Llandudoch ar aber Teifi, a lladdwyd Gruffydd. Yn y cyfamser yr oedd y goncwest Normanaidd yn y de wedi ennill nerth
RHYS GRYG (bu farw 1234) - gweler y ddau enw arno ym molawd 'Prydydd y Moch' (Llywarch ap Llywelyn) iddo, The Myvyrian Archaiology of Wales, i, 292-4; pedwerydd mab yr Arglwydd Rhys o Wenllian ferch Madog ap Maredudd o Bowys. Dyn anystywallt oedd Rhys, a wrthryfelodd yn erbyn ei dad ac a chwaraeodd y ffon ddwybig rhwng ei frodyr a rhwng Llywelyn Fawr a'r brenin John. Nid nad oedd yn rhyfelwr dewr ddigon, ond ni ellir
RHYS NANMOR (fl. 1480-1513), cywyddwr Hanoedd o sir Feirionnydd (bellach mae Nanmor yn Sir Gaernarfon) a cheir ei ach yn Peniarth MS 268 (585), â Dwnn, ii, 284; 'Rhys Nanmor penkerdd o Brydydd ab Maredudd ab Ieuan ab Dafydd Tudur, etc. Mam Rhys Nanmor Nest v. Owen ab Ierwerth etc.' Dywedir ei fod yn ddisgybl i Ddafydd Nanmor, ond nid oes brawf ei fod yn perthyn iddo. Bardd Syr Rhys ap Thomas o Abermarlas (1449 - 1525) ydoedd yn
ROBERT ap MAREDUDD ap HYWEL ap DAFYDD ap GRUFFYDD (fl. dechrau'r 15fed ganrif) - gweler WYNN
ROBIN DDU (fl. c. 1450), cywyddwr mae'r cywydd marwnad a ganodd i saith o blant Gruffudd ap Rhys ap Maredudd o Loddaeth, a'i gywydd i'r llong a'i dug i Rufain ar bererindod yn 1450. Canwyd marwnad iddo gan Ifan Môn, un o'i ddisgyblion.
SEISYLL BRYFFWRCH (fl. 1155-75), bardd Y peth cyntaf a wyddom amdano yw iddo ymryson â Chynddelw am benceirddiaeth Madog ap Maredudd, tywysog Powys (bu farw 1160). Ceir yr englynion ymryson yn llawysgrif Hendregadredd 71b-72a, ac yn The Myvyrian Archaiology of Wales 154a. Dywed Seisyll yn un o'r englynion hyn ei fod o linach ' Culfardd,' sef, y mae'n debyg ' Culfardd hardd hen ' y sonia ' Iolo Goch ' amdano (I.G.E., xvii, 36). Canodd
TUDUR ALED (fl. 1480-1526), bardd ), a chesglir ei fod yn perthyn i Gruffudd ap Dafydd ap Maredudd, maer Rhuthyn, os oedd hwnnw, fel y dywed y bardd, yntau'n un o ddisgynyddion Llywelyn Chwith (op. cit., II, cxix, 11). Anodd casglu pa bryd y dechreuodd brydyddu. Ceir cyfeiriadau pendant ganddo at frwydr Blackheath (1497); gweler op. cit., I, iv, 5; vii, 56. Gwelodd golygydd ei waith gyfeiriadau at frwydr Bosworth (1485) yn ei gywydd
teulu WYNN Gwydir, disgynyddion yr uniad hwn yn y Gesail Gyfarch, Ystumcegid, Clenennau a Bryncir. Yn ystod gwrthryfel Owain Glyndwr bu Ieuan ap Maredudd ap Hywel ap Dafydd ap Gruffydd, Cefn y Fan (a elwid yn Ystumcegid yn ddiweddarach) a Chesail Gyfarch, yn pleidio'r Goron, gan farw yn 1403 wrth amddiffyn castell Caernarfon yn erbyn lluoedd Glyndwr; yr oedd Robert, ei frawd, yn un o bleidwyr Glyndwr a derbyniodd bardwn gan

Canlyniadau chwilio

97 - 105 of 105 for "Maredudd"