BLACKWELL, HENRY (1851 - 1928), llyfr-rwymwr, llyfr-werthwr, llyfryddwr, a bywgraffyddwr

Enw: Henry Blackwell
Dyddiad geni: 1851
Dyddiad marw: 1928
Priod: Jennie H. Blackwell (née Davies)
Rhiant: Arabella Blackwell (née Jones)
Rhiant: Richard Blackwell
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: llyfr-rwymwr, llyfr-werthwr, llyfryddwr, a bywgraffyddwr
Maes gweithgaredd: Diwydiant a Busnes; Hanes a Diwylliant; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Argraffu a Chyhoeddi; Ysgolheictod ac Ieithoedd
Awdur: William Llewelyn Davies

Ganwyd 2 Awst 1851, mab Richard Blackwell, Northop, ac Arabella (Jones), Rhosesmor, Sir y Fflint. Ceir enw Richard Blackwell yn rhwymo llyfrau yn 10 Chester Street, Lerpwl, a bernir mai yr un ydoedd a thad Henry Blackwell, a oedd yntau, yn 1873, yn dilyn yr unrhyw grefft yn 8 Haliburton Street, Toxteth Park, Lerpwl, a chanddo fusnes hefyd yn 25 South John Street. Bu Henry yn ysgol S. Paul, Lerpwl, am gyfnod.

Symudodd Henry Blackwell i Efrog Newydd ym mis Medi 1877; dywedir yn Y Wasg (Pittsburg), 21 Mai 1886, ei fod yn arolygu busnes rhwymo llyfrau yr adeg honno. Parhaodd i rwymo llyfrau a datblygu hefyd yn llyfrwerthwr ar raddfa eang, gan werthu llawer o lyfrau yn America ac ym Mhrydain. Casglai bob math o lyfrau, etc., ynglyn a Chymru ac â'r Cymry; yn ôl Y Drych, 22 Hydref 1891, yr oedd ganddo yr adeg honno dros ddwy fil o gyfrolau yn yr iaith Saesneg yn ymwneud a Chymru. (Y mae amryw o'r rhain bellach yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.) Cyhoeddodd gatalogau o lyfrau a oedd ganddo ar werth amryw weithiau rhwng 1886 a 1908.

Ysgrifennodd lawer i newyddiaduron a chyfnodolion : i'r Oswestry Advertizer (‘Catalogues of Welsh MSS.’, Ionawr 1890; ‘A collection of Welsh Travels,’ Awst 1891); i'r Old Welsh Chips, 1888 (‘Bibliography of local and county histories relating to Wales and Monmouth’ a ‘List of Bibles and Testaments in the Welsh Language published in the United States’); i Bye-Gones, Red Dragon, Y Drych, The Druid, The Cambrian (sef hwnnw a gyhoeddid yn Cincinnati, Ohio), ac i'r Old Brecknock Chips, 1886 (‘Brecknockshire authors and books printed in Brecknockshire’). Arfaethai yn 1886 a thrachefn yn 1889 ailgyhoeddi A History of Wales (London, 1869) gan Jane Williams. Yn Ionawr 1914 dechreuodd gyhoeddi Cambrian Gleanings: a monthly Magazine on Welsh Matters for the Welsh People the World over, edited and published by Henry Blackwell, University Place, and Tenth Street, gan gyhoeddi yn rhifyn Mai ‘Printers of books in Welsh in the United States.’

Eithr erys y rhan fwyaf o'i waith bywgraffyddol heb ei gyhoeddi. Y mae y llawysgrifau hyn yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru : (a) ‘A Dictionary of Welsh Biography’ (N.L.W. MSS. 9251-77 ); (b) ‘Cambrian National Bibliography’ (N.L.W. MSS. 4565-70); (c) ‘A Bibliography of Welsh Bibliography’ (N.L.W. MS. 6362); (ch) ‘Rhestr o Ffugenwau Cymry’ (N.L.W. MS. 6361) — hwn yn cynnwys ffugenwau dros bedair mil o feirdd ac awduron eraill.

Gweithiodd yn ddygn gydag eisteddfodau a chymdeithasau Cymreig yn yr Unol Daleithiau ac ym Mhrydain. Enillodd y wobr yn eisteddfod Efrog Newydd, 1886, am ei lyfryddiaeth, sef N.L.W. MS. 9278 yn awr, gwaith yr ychwanegodd ato o bryd i bryd ac a gyhoeddwyd gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru yn 1942 o dan y teitl A Bibliography of Welsh Americana.

Enw ei wraig oedd Jennie H. Davies. Cyhoeddwyd llun ohono yn Troy Daily Times, 21 Mawrth 1891. Bu farw 28 Ionawr 1928.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/