JONES, ROBERT ISAAC ('Alltud Eifion '; 1815 - 1905), fferyllydd, llenor, ac argraffydd

Enw: Robert Isaac Jones
Ffugenw: Alltud Eifion
Dyddiad geni: 1815
Dyddiad marw: 1905
Priod: Elizabeth Jones (née Hughes)
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: fferyllydd, llenor, ac argraffydd
Maes gweithgaredd: Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Meddygaeth; Argraffu a Chyhoeddi; Gwyddoniaeth a Mathemateg
Awdur: William Rowlands

Ganwyd yn Tyddyn Iolyn, Pentrefelin, ger Porthmadog. O du ei fam disgynnai o deulu Dr. Roberts, Isallt, Eifionydd, teulu enwog fel meddygon, a honnai yntau ddawn arbennig fel meddyg pobl ac anifeiliaid. Cafodd addysg yn ardal ei gartref a thua 1831 aeth yn brentis at fferyllydd ym Mhwllheli; bu wedyn yng Nghaernarfon a Llundain. Yn 1838 agorodd fasnach fferyllydd yn Nhremadog, a alwai yn ' Cambrian Pill Depot,' a gwnaeth enw iddo'i hun gyda'r pelenni a hysbysebai fel meddyginiaeth anffaeledig at bob math o anhwylderau dynol.

Cychwynnodd hefyd argraffwasg y tu ôl i'w siop yn Nhremadog, ac argraffodd yno lawer o gyhoeddiadau a llyfrau Cymraeg. Yn Nhachwedd 1858 cyhoeddodd y Brython fel newyddiadur wythnosol, ond yn nechrau 1859 cyhoeddodd ef yn gylchgrawn misol; yr oedd D. Silvan Evans yn gyd-olygydd iddo hyd 1860, ond oherwydd diffyg cefnogaeth ni chyhoeddwyd ar ôl 1863.

Yr oedd yn eisteddfodwr selog ac urddwyd ef yn fardd, ' Alltud Eifion,' yn eisteddfod Biwmares, 1832. Ysgrifennodd lawer o gerddi ac englynion ond nid ymberffeithiodd fel bardd. Cyhoeddodd a golygodd Gwaith Barddonol Sion Wyn o Eifion, 1861; Cyff Beuno (Eben Fardd), 1863; Cell Meudwy (Ellis Owen), 1877; John Ystumllyn, 1888; Yr Emynydd Cristionogol, 1889; Y Gestiana, sef Hanes Tre'r Gest, 1892.

Trodd oddi wrth y Methodistiaid at yr Eglwys yn gynnar yn ei oes, a bu'n selog iawn gyda'r Eglwys yn Nhremadog, lle y cadwai ysgol Sul yn neuadd y dref. Efe hefyd oedd golygydd a chyhoeddwr Baner y Groes, cylchgrawn misol Eglwysig, ac ysgrifennodd lawer i'r Haul, Y Llan, a Cymru (O.M.E.).

Bu farw 7 Mawrth 1905, a chladdwyd ef ym mynwent Ynyscynhaearn.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/

Mae'r Bywgraffiadur Cymreig yn cael ei ddarparu gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru. Mae ar gael am ddim ac nid yw'n derbyn cymorth grant. Byddai cyfraniad ariannol yn ein helpu i gynnal a gwella'r wefan er mwyn i ni fedru parhau i gydnabod Cymry sydd wedi gwneud cyfraniad nodedig i fywyd yng Nghymru a thu hwnt.

Ewch i'n tudalen codi arian am ragor o wybodaeth.