LEWIS, Syr GEORGE CORNEWALL (1806 - 1863), gwleidyddwr

Enw: George Cornewall Lewis
Dyddiad geni: 1806
Dyddiad marw: 1863
Rhiant: Thomas Frankland Lewis
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: gwleidyddwr
Maes gweithgaredd: Gwleidyddiaeth a Mudiadau Gwleidyddol
Awdur: David Williams

Ganwyd yn Llundain, 21 Ebrill 1806, mab hynaf Syr Thomas Frankland Lewis. Cafodd ei addysg yn ysgol Eton ac yng Ngholeg Eglwys Crist, Rhydychen, a derbyniwyd ef yn fargyfreithiwr yn 1831. Bu'n gweithredu ar amryw gomisiynau ymchwil y Llywodraeth; yn 1839 dilynodd ei dad fel comisiynwr o dan Ddeddf y Tlodion (‘Poor Law Commissioner’). Bu'n gyfrifol i raddau helaeth iawn am y ‘Poor Law Amendment Act,’ 1841. Pan sefydlwyd y ‘Poor Law Board’ yn 1847 — ac yr oedd Lewis yn cydolygu â chymryd y cam hwn — daeth ei swydd ef i'w therfyn. Daeth yn aelod seneddol dros swydd Henffordd yr un flwyddyn; bu'n dal tair swydd nad oeddynt yn bwysig; eithr collodd ei sedd yn 1852. Yna daeth yn olygydd yr Edinburgh Review, 1852-5. Pan fu ei dad farw fe'i dilynodd yn aelod seneddol bwrdeisdrefi Maesyfed, a daeth ar unwaith yn ganghellor y trysorlys yng ngweinyddiaeth gyntaf Palmerston (1855-8). Yn ail weinyddiaeth Palmerston bu'n ysgrifennydd cartrefol ac wedyn yn ysgrifennydd rhyfel. Bu farw yn Harpton Court, 13 Ebrill 1863, yn 56 oed. Ceir rhestr o'i gyhoeddiadau niferus yn y D.N.B. ‘The most rapid political rise of our time’ oedd disgrifiad Walter Bagehot o'i yrfa.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/