Cywiriadau

RICHARDS, HENRY BRINLEY (1819 - 1885), cerddor

Enw: Henry Brinley Richards
Dyddiad geni: 1819
Dyddiad marw: 1885
Rhiant: Elizabeth Brinley Richards (née Brinley)
Rhiant: Henry Brinley Richards
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: cerddor
Maes gweithgaredd: Eisteddfod; Cerddoriaeth; Perfformio
Awdur: Robert David Griffith

Ganwyd 13 Tachwedd 1819 yn Quay Street, Caerfyrddin, mab Henry ac Elizabeth Brinley Richards. Cadwai ei dad siop gerddoriaeth, ac efe oedd organydd eglwys S. Pedr. Bwriadai ei dad ei ddwyn i fyny'n feddyg, ond at gerddoriaeth yr oedd ei atyniad. Yn eisteddfod Gwent a Morgannwg, 1834, enillodd ar gyfansoddi amrywiadau ar yr alaw Gymreig, ‘Llwyn Onn,’ gyda chanmoliaeth gan ‘Bardd Alaw,’ y beirniad. Parodd hyn iddo roddi i fyny y bwriad o fynd yn feddyg, a chyflwynodd ei holl amser i gerddoriaeth. Cafodd y dug Newcastle yn noddwr, ac anfonwyd ef i'r Academi Gerddorol Frenhinol. Yn 1835 enillodd ysgoloriaeth y brenin, ac enillodd hi drachefn yn 1837. Ar anogaeth ei noddwr aeth i Paris am gwrs o addysg, ac ar ei ddychweliad i Lundain penodwyd ef yn is-athro yn yr Academi Gerddorol, ac yn ddiweddarach gwnaed ef yn gyfarwyddwr yr academi. Ef a gychwynnodd yr arholiadau lleol mewn cysylltiad â'r academi, a phenodwyd ef i arolygu y rhai hyn yng Nghymru a Sgotland. Ystyrrid ef y chwaraewr piano gorau yn y deyrnas, ac enillodd enwogrwydd fel athro ar y piano. Cadwodd ei gysylltiad â Chymru, a gwasnaethai fel beirniad yn yr eisteddfod genedlaethol, bu'n flaenllaw yng Nghymdeithas y Cymmrodorion o 1873 hyd ei farw. Cymerai ddiddordeb yn y delyn deir-res, a thraddododd gyfres o ddarlithiau ar ‘Cerddoriaeth Gymreig’ Y mae ei gyfansoddiadau yn niferus. Trefnodd gerddoriaeth y meistri i'r piano mewn tair cyfrol, Classical Pianist, Student Practice, a'r Pianist Library, ynghyd â darnau gwreiddiol — ‘overture’ i gerddorfa yn F leiaf (canwyd hi yn eisteddfod Caerlleon, 1860), ‘Concerto’ i'r piano a'r gerddorfa, darnau corawl (‘Cenwch Udgorn yn Seion,’ ‘Let the hills resound,’ ac eraill). Y gwaith a'i dygodd i sylw ydoedd ‘Ar Dywysog Gwlad y Bryniau’ (‘God Bless the Prince of Wales’), 1862; ar ddydd priodas tywysog Cymru yn 1863 canwyd y gân trwy bob rhan o'r wlad gan filoedd o gantorion. Yn 1873 dug allan Songs of Wales, wedi eu trefnu i'r llais a'r piano. Cyhoeddodd hefyd Welsh Choir, sef alawon Cymreig wedi eu trefnu i bedwar llais. Bu farw 2 Mai 1885, a chladdwyd ef ym mynwent Brompton, Llundain.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/

Cywiriadau

RICHARDS, HENRY BRINLEY

Yn Heol y Farchnad Isaf yng Nghaerfyrddin y ganwyd ef. Yr oedd ei fam yn ferch i John Brinley, Abertawe. (gweler F. Jones, God Bless the Prince of Wales, Caerfyrddin, 1969).

    Dyddiad cyhoeddi: 1970

    Cywiriadau