Cywiriadau

JOHN, EDWARD THOMAS (1857 - 1931), diwydiannwr a gwleidyddwr

Enw: Edward Thomas John
Dyddiad geni: 1857
Dyddiad marw: 1931
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: diwydiannwr a gwleidyddwr
Maes gweithgaredd: Diwydiant a Busnes; Gwleidyddiaeth a Mudiadau Gwleidyddol
Awdur: Robert Thomas Jenkins

Ganwyd 14 Mawrth 1857 ym Mhontypridd. Bwriodd ei gyfnod diwydiannol yn Middlesbrough, yn aelod o ffyrm Bolckow, Vaughan, a Williams, gwneuthurwyr haearn — ffyrm a sefydlwyd gan John Vaughan (1799? - 1868), Cymro, ac a atynodd lawer iawn o Gymry i Middlesbrough ar un cyfnod (gweler dan Edward Williams, 1826 - 1886). Wedi ymryddhau o ofalon uniongyrchol y gwaith hwn, troes John at wleidyddiaeth. Bu'n aelod seneddol (fel Rhyddfrydwr) dros ddwyrain Dinbych, 1910-8; yn 1918 safodd fel ymgeisydd Llafur yn rhanbarth arall y sir, ond trechwyd ef gan Syr D. S. Davies — a hefyd ym Môn yn 1922 (yr oedd ar y pryd yn byw ym Mhlas Llanidan). Ar hyd ei yrfa wleidyddol bu'n selog iawn dros ymreolaeth i Gymry, a bu wrthi'n ddyfal yn casglu gwybodaeth ystadegol tuag at atgyfnerthu'r ddadl economaidd dros ymreolaeth Gymreig. Bu am ddeng mlynedd yn llywydd Undeb y Cymdeithasau Cymraeg; pleidiai'r mudiad heddwch hefyd, a bu'n llywydd y ‘Peace Society’ o 1924 hyd 1927. Sgrifennodd lawer i newyddiaduron a chyfnodolion, e.e. i'r Beirniad ac i'r Welsh Outlook. Bu farw 16 Chwefror 1931.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/

Cywiriadau

JOHN, EDWARD THOMAS

Ar ôl y cyfeiriad at Edward Williams, chwaneger i John, a gŵr o'r enw Torbock, brynu'r ‘Dinsdale Iron-works’ yn ddiweddarach; wedyn, ymunodd y rhain â gwaith Bolckow Vaughan yn Linthorpe, i ffurfio'r Linthorpe-Dinsdale Smelting Co.’ (gwybodaeth gan y diweddar Iolo Aneurin Williams). Hefyd, noder mai fel Llafurwr yr ymgeisiodd John (1922) ym Môn. Bu John Vaughan (1799 - 1868), y gŵr a sefydlodd waith haearn ‘Bolckow Vaughan’, yn gweithio yn ei ieuenctid fel ‘roll-turner’ yng ngwaith haearn Clydach ym mhlwy Llanelli yn sir Frycheiniog. Y mae delw ohono yn Middlesbrough.

      Ffynonellau

    • (Gwybodaeth gan y Canon D. Parry-Jones, Casnewydd.)

    Dyddiad cyhoeddi: 1970

    Cywiriadau