BERRY, ROBERT GRIFFITH (1869 - 1945), gweinidog Annibynnol, awdur a dramodydd

Enw: Robert Griffith Berry
Dyddiad geni: 1869
Dyddiad marw: 1945
Priod: Hannah M. Berry (née Watkins)
Rhiant: Margaret Berry (née Williams)
Rhiant: John Berry
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: gweinidog Annibynnol, awdur a dramodydd
Maes gweithgaredd: Crefydd; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu
Awdur: John Dyfnallt Owen

Ganwyd yn Llanrwst, Dyffryn Conwy, 20 Mai 1869, yn fab i John Berry a Margaret Williams. Cafodd ei addysg gynnar yn yr ysgol genedlaethol, a'r ysgol ramadeg yn Llanrwst. Cafodd ei dderbyn yn aelod o gapel Annibynnol y Tabernacl dan weinidogaeth Thomas Roberts. Oddi yno aeth, gydag ysgoloriaeth, i goleg y Brifysgol, Bangor, lle y cymerodd hanner gyntaf gradd B.A. (Prifysgol Llundain); yn 1892 aeth i goleg Bala-Bangor. Cyfrifid ef yn un o oleuadau disglair ei dymor yn y coleg, ysgrifennai'n aml i gylchgrawn y myfyrwyr, a bu'n olygydd iddo am dymor. Yn Saesneg yn unig yr ysgrifennai y pryd hwnnw, a'i ysgrifau, gan mwyaf, yn ddigrif-ddarluniau o rai o'r myfyrwyr a digwyddiadau trwstan. Derbyniodd alwad o Jerusalem, Gwaelod-y-garth, Sir Forgannwg, 3 Awst 1896, a dechreuodd ar ei weinidogaeth yno ar 13 Rhagfyr y flwyddyn honno. Cafodd yno dawelwch natur, cymdogaeth dda'r trigolion, a hamdden i ddarllen a myfyrio, i'w ddisgyblu ei hun, a diwyllio'i ddawn. Priododd, 10 Awst 1903, Hannah Watkins, Gwaelod-y-garth, a ganwyd iddynt un ferch.

Daeth R. G. Berry i sylw yn 1911 fel un o arloeswyr y ddrama Gymraeg. Yn rhestr ei ddramau hir y mae Asgre Lân (1916), Owen Gwynedd, Ar y Groesffordd (?1914), a Y Ddraenen Wen (1922). Ysgrifennodd hefyd ddramâu byr - Noson o Farrug (1915), Cadw Noswyl, Dwywaith yn Blentyn (1924) a Yr Hen Anian (1929). Gwyddai gyfrinach gosodiad priod i'w ddramâu, a theithi dialog fyw ynghyd â gofynion portreadu cymeriadau. Tynnai adnoddau ei ddramâu o fywyd cynefin Cymru. Bu chwarae lawer ar ei ddramâu yn ne a gogledd Cymru. Tarawodd ar arddull drama a ddaeth yn boblogaidd heb ystumio tafodiaith. Cyhoeddodd, o dro i dro, barodïau ac ysgrifau dychan yn fyw o feirniadaeth a doethineb. Tynnodd ddarluniau cofiadwy o hen gymeriadau lleol yn ei Llawr Dyrnu. Am ei gyfraniad i lenyddiaeth ei wlad rhoddwyd iddo radd M.A., Prifysgol Cymru ('er anrhydedd') yn 1925. Etholwyd ef yn Llywydd Cymanfa Annibynwyr Morgannwg yn 1943. Penllanw'i weinidogaeth oedd ei anerchiad eneiniedig ar ' Arglwyddiaeth Crist ' o Gadair Undeb yr Annibynwyr Cymraeg yn 1944. Bu farw 16 Ionawr 1945.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1970

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/

Mae'r Bywgraffiadur Cymreig yn cael ei ddarparu gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru. Mae ar gael am ddim ac nid yw'n derbyn cymorth grant. Byddai cyfraniad ariannol yn ein helpu i gynnal a gwella'r wefan er mwyn i ni fedru parhau i gydnabod Cymry sydd wedi gwneud cyfraniad nodedig i fywyd yng Nghymru a thu hwnt.

Ewch i'n tudalen codi arian am ragor o wybodaeth.