DAVIES, CLARA NOVELLO (‘Pencerddes Morgannwg’; 1861 - 1943), arweinydd corau

Enw: Clara Novello Davies
Ffugenw: Pencerddes Morgannwg
Dyddiad geni: 1861
Dyddiad marw: 1943
Priod: David Davies
Plentyn: David Ivor
Rhiant: Margaret Davies
Rhiant: Jacob Davies
Rhyw: Benyw
Galwedigaeth: arweinydd corau
Maes gweithgaredd: Cerddoriaeth; Perfformio
Awdur: Robert David Griffith

Ganwyd yn Canton, Caerdydd, 7 Ebrill 1861, merch i Jacob Davies a'i wraig Margaret. Clywodd ei thad y gantores enwog Clara Anastasia, merch Vincent Novello, a phenderfynodd pe cai ferch y galwai hi ar enw'r gantores. Cafodd ei haddysg gerddorol gan ei thad, Dr. Frost, Frederick Atkins, Caerdydd, a Dr. Charles Williams, organydd eglwys gadeiriol Llandaf.

Penodwyd hi yn ieuanc, oherwydd ei thalent, i gyfeilio i Gôr Undebol Caerdydd, a'r Côr Rhuban Glas ' a arweinid gan ei thad, ac a fu mor llwyddiannus yng nghystadleuthau'r Palas Grisial. Yn 1883 ffurfiodd gôr merched a fu'n llwyddiannus yn cynnal cyngherddau yng Nghymru a Lloegr. Yn 1893 aeth y côr i gystadlu i Ffair Fawr y Byd, Chicago, Unol Daleithiau'r America, ar ‘Yr Arglwydd yw fy Mugail’ (Schubert) a ‘Spanish Gypsy’, a chawsant y wobr gyntaf. Wedi hyn aethant ar daith gerddorol i'r U.D.A., ac wedi dychwelyd yn ôl cynhaliwyd cyngherddau ganddynt ym mhrif drefi Cymru a Lloegr. Yn 1900 gwahoddwyd y côr i ganu yn Arddangosfa Paris.

Ar hyd y blynyddoedd bu disgyblion Clara Novello 'n llwyddo i ennill gwobrwyon yn yr eisteddfod genedlaethol. Yn 1927 dechreuodd ei harbrofion o'i chynllun a'i dysgeidiaeth o adeiladu llais ac anadlu, a chyhoeddodd lyfr yn 1928 i egluro'r gyfundrefn dan yr enw You can sing; y mae'r llyfr wedi ei gyflwyno i'w mab, Ivor Novello.

Bu ganddi ysgol i ddiwyllio'r llais yn Efrog Newydd, a ffurfiodd y ‘Novello Davies Artist Choir’, yn 1924, i gynnal cyngherddau. Yn 1928 cafodd y côr merched Cymreig wahoddiad drachefn i ganu yng Nghastell Windsor ar 26 Ebrill, ac, yn 1937, yn Exposition Paris. Gwnaeth y côr wasanaeth mawr trwy godi cronfeydd at achosion dyngarol — yn arbennig yn y ddau Ryfel Mawr.

Yn 1940 cyhoeddodd Clara Novello lyfr hanes ei bywyd o dan y teitl — The Life I have loved. Bu farw 7 Chwefror 1943, ac amlosgwyd ei chorff ym mynwent Golder's Green, Llundain.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1970

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/