JONES, Syr EVAN DAVIES (1859 - 1949), barwnig, Pentower, Aber-gwaun, sir Benfro, peiriannydd sifil, arglwydd raglaw sir Benfro, etc.

Enw: Evan Davies Jones
Dyddiad geni: 1859
Dyddiad marw: 1949
Priod: Lily Ann Jones (née Railton)
Priod: Cecilia Ann Jones (née Evans)
Rhiant: Martha Jones (née Philipps)
Rhiant: Thomas Jones
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: barwnig, Pentower, Aber-gwaun, sir Benfro, peiriannydd sifil, arglwydd raglaw sir Benfro, etc.
Maes gweithgaredd: Peirianneg, Adeiladu, Pensaerniaeth Forwrol ac Arolygu Tir; Perchnogaeth Tir; Teuluoedd Brenhinol a Bonheddig
Awdur: William Llewelyn Davies

Ganwyd 18 Ebrill 1859, mab Thomas Jones, capten llong, Aber-gwaun, a'i wraig Martha Philipps. Cafodd ei addysgu yn ysgol genedlaethol Aber-gwaun, yn breifat, ac yng ngholeg prifathrofaol Bryste (Prifysgol Bryste erbyn hyn). Penderfynodd fyned yn beiriannydd sifil a bu'n gweithio ar dwnel Hafren ac ar gamlas llongau Manceinion. Yn ddiweddarach daeth yn aelod o ffyrm Topham, Jones, a Railton, ac ymhen rhai blynyddoedd yn bennaeth y ffyrm honno a fu'n gyfrifol am lawer math o waith pwysig — yn Gibraltar, porthladd Aber-gwaun, Singapore, argae Aswan yn yr Aifft, &c. Yr oedd yn aelod o'r Institute of Civil Engineers ac yn 1935 a 1936 efe oedd llywydd y Federation of Civil Engineering Contractors. Yn ystod y Rhyfel Mawr cyntaf daeth yn uch-gapten yn ‘Engineer and Railway Staff Corps ‘y Royal Engineers (T.F.), yr oedd yn un o dri aelod pwyllgor a ddewiswyd i ddelio â phroblem cael pobl (heb fod yn y lluoedd arfog) i gynorthwyo gyda'r gwaith o amddiffyn Llundain, bu'n rheolwr (‘Controller’) petrol, 1917-18, ac yn ‘Commissioner of Dyes’ o dan y Bwrdd Masnach, 1917-19; cadeirydd y Road Transport Board, 1918-19; efe ydoedd rheolwr y glofeydd yn 1919.

Rhoes Syr Evan Jones (fe'i gwnaethpwyd yn farwnig yn 1917) wasanaeth i'w sir enedigol ac i Gymru 'n gyffredinol mewn amryw gylchoedd. Bu'n siryf sir Benfro, 1911-12, daeth yn gadeirydd ei chyngor sir yn 1926, yr oedd yn un o ddirprwy-raglawiaid y sir a gwnaethpwyd ef yn arglwydd-raglaw yn 1932, a bu'n cynrychioli'r sir yn y Senedd fel Rhyddfrydwr (‘Coalition’) o fis Rhagfyr 1918 hyd fis Hydref1922. Gwasanaethodd yr Eglwys yng Nghymru (yn enwedig fel cadeirydd pwyllgor ariannol Corff Cynrychioliadol yr Eglwys), Prifysgol Cymru, a choleg y Brifysgol, Aberystwyth. Yr oedd ei wasanaeth i Lyfrgell Genedlaethol Cymru yn nodedig am ei hyd a'i ymroddiad. Yr oedd yn aelod gwreiddiol (1907) o Lŷs y Llyfrgell a pharhaodd yn aelod o'r Llŷs hyd ei farw, gan ddal amryw swyddi — cadeirydd y pwyllgor adeiladu, trysorydd ac is-lywydd. Daeth yn aelod dros-oes o'r Llys yn rhinwedd ei roddion i'r Llyfrgell — prynodd a rhoes i'r Llyfrgell gasgliadau Compton House (Aberaeron), a Llywarch Reynolds, Merthyr Tudful, heblaw rhoddi hefyd amryw bethau o'i lyfrgell breifat ei hun (yr oedd yn gasglwr ar râdd helaeth), yn enwedig ei gasgliadau mawr o blatiau llyfrau. Y mae cerflun (1924) ohono (gwaith Syr William Goscombe John), a darlun ohono mewn olew (1929) yng nghadw yn y Llyfrgell Genedlaethol Yn 1927 rhoes Prifysgol Cymru radd LL.D. (‘er anrhydedd’) iddo. Yr oedd hefyd yn ‘Officer of the Order of the Nile’.

Priododd, (1) 1884, Cecilia Ann Evans, merch Jacob Evans, Sain Ffagan, Sir Forgannwg, a (2) 1914, Lily Ann Railton, merch James Railton, Malpas, sir Fynwy. Bu iddo dri mab (eithr collodd dau o'r meibion eu bywydau yn y Rhyfel Mawr cyntaf) a thair merch o'r briodas gyntaf. Bu farw 20 Ebrill 1949, a chladdwyd ef yn Aber-gwaun.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1970

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/