LEWES, EVELYN ANNA (c. 1873 - 1961), awdur

Enw: Evelyn Anna Lewes
Dyddiad geni: c. 1873
Dyddiad marw: 1961
Rhiant: Florence Lewes (née Kinnear)
Rhiant: Price Lewes
Rhyw: Benyw
Galwedigaeth: awdur
Maes gweithgaredd: Llenyddiaeth ac Ysgrifennu
Awdur: Mary Auronwy James

un o dri o blant yr uchgapten Price Lewes, swyddog cynorthwyol gyda milisia Penfro, a'i wraig Florence (ganwyd Kinnear, o Halifax, Nova Scotia); ganwyd c. 1873 yng Nghanada, ond magwyd hi yn Poyston, Hwlffordd, Penf.; cafodd addysg breifat. Tuag 1902 symudodd y teulu i Dyglyn Aeron, Cer., un o hen gartrefi tylwyth y Lewesiaid a gymerasai ran flaenlaw yng Ngheredigion dros y pedair canrif ddiwethaf fel ynadon, siryfion ac aelodau seneddol. Aeth hithau i Eithinfa, Cliff Terrace, Aberystwyth i fyw c. 1928. Bu farw 4 Mawrth 1961 yn ysbyty Croesoswallt, a chladdwyd ei lludw ym mynwent Trefilan, Cer.

Yr oedd yn wraig o bersonoliaeth gref. Dechreuodd ysgrifennu cerddi, erthyglau ac ystorïau i'w cyhoeddi yn 1896 pryd yr ymddangosodd cerdd yn Wales, a pharhaodd i wneud hynny hyd tuag 1940. Cyhoeddwyd ei gwaith mewn cylchgronau di-rif, gan gynnwys The Gentleman's Magazine (c. 1905), The Field and the Queen (c. 1905-14), The Bookman, Fishing Gazette, 1923-31, T. P.'s and Cassell's Weekly, 1927, Every woman's world (Toronto), a Western Home monthly (Winnipeg); hefyd yn y Western Mail, Cambrian News a phapurau eraill. Ymhlith ei llyfrau y mae Picturesque Aberayron (1899), ac A guide to Aberaeron and Aeron valley (1922). Dysgodd ysgrifennu Cymraeg a bu'n ddarllenydd diwyd (1924-33) o weithiau Lewis Glyn Cothi ar gyfer Geiriadur Prifysgol Cymru. Ceir ei chyfieithiad o ddarnau o waith Dafydd ap Gwilym yn The life and poems of Dafydd ap Gwilym (1915). Ymhlith ei llsgrau. yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ceir ysgrif yn Gymraeg (‘O Neuaddlwyd i Madagascar’), a ‘Theatres of West Wales’. Cyfrifid hi'n awdurdod ar straeon gwerin Cymru. Cyhoeddwyd ei stori ‘Hywel of Claerwen’ yn nhrafodion Eisteddfod Genedlaethol Bangor 1902, ac ymddangosodd eraill yn Dream folk and fancies (1926). Y gwaith a ddaeth â hi i amlygrwydd oedd Out with the Cambrians (1934), sef ei hatgofion am wibdeithiau gyda Chymdeithas Hynafiaethau Cymru y bu hi'n aelod o'i phwyllgor am flynyddoedd lawer. Derbyniwyd hi'n aelod o Orsedd y Beirdd yn 1916 a bu'n aelod o Lys llywodraethwyr C.P.C., a Ll.G.C. o 1940 ymlaen.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1997

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/