Y Bywgraffiadur Cymreig

TOMAS ab IEUAN ap RHYS (c. 1510 - 1617), cwndidwr enillodd enw iddo ei hun ym Morgannwg fel proffwyd. Diau mai'r traddodiad hwn a barodd i ' Iolo Morganwg ' lunio cynifer o straeon rhyfedd amdano. Ailadroddwyd y straeon ffug hyn yn llyfrau'r ganrif ddiwethaf. Canwyd ei farwnad gan ei gyfaill, Hopcyn Tomas Phylip. Cyhoeddwyd y rhan fwyaf o'i waith yn Hen Gwndidau, 1910.
TRAHAEARN BRYDYDD MAWR (fl. hanner cyntaf y 14eg ganrif), bardd un ydoedd â Chasnodyn, a maentumiai ' Iolo Morganwg ' mai gŵr o Langyfelach oedd Trahaearn ac iddo lenwi 'Cadair Morganwg ' tua 1300. Ond yn y farwnad iddo (Llyfr Coch Hergest, 1229/30, a The Myvyrian Archaiology of Wales, 277) a briodolir yn y The Myvyrian Archaiology of Wales i Wilym Ddu o Arfon fe'i cysylltir â 'gwlad Feiriawn.' Fe'i gosodir hefyd yn y farwnad hon yn llinach y penceirddiaid. Ond
TREVOR, JOHN (bu farw 1410), esgob Llanelwy brenin. Bu farw ar 10 neu 11 Ebrill 1410, pan oedd ar genhadaeth i Baris, lle y claddwyd ef yn abaty S. Victor. Yr oedd iddo o leiaf un edmygydd pan oedd yn esgob Llanelwy cyn dechrau y gwrthryfel, gân i Iolo Goch gyfansoddi dau gywydd moliant iddo. Y mae seiliau cryfion dros gasglu fod Trefor hefyd yn awdur gwaith adnabyddus ar herodraeth - y Tractatus de Armis, a'r fersiwn Gymraeg ohono; ac iddo
TUDUR ALED (fl. 1480-1526), bardd Ganwyd ym mhlwyf Llansannan. Ceir llawer o gopïau o'i ach yn y llawysgrifau, ond ysywaeth, y mae ychydig amrywiadau ynddynt. Ymddengys mai enw ei dad oedd Robert ac mai enw ei daid oedd Ithel a'u bod hwy'n ddisgynyddion i Lywelyn Chwith; dywed Huw ap Dafydd yn ei farwnad i Tudur Aled - ' Ail Iolo, o Lywelyn, Ag o du'r Chwith, gwenith gwyn ' (G.T.A., ii, 728). Ar ochr ei dad, felly, yr oedd y
WARING, ELIJAH (c. 1788 - 1857), masnachwr, awdur a chyhoeddwr ar y pwnc hwn a gyhoeddwyd ym mhapur newydd Abertawe, The Cambrian. Nid rhyfedd, felly, ei fod yn hoff o gwmni ' Iolo Morganwg.' Wedi marw ' Iolo ' yn 1826, rhoes ei atgofion amdano mewn cyfres o erthyglau a ymddangosodd yn The Cambrian. Yna yn 1850 cyhoeddodd ei gofiant enwog, Recollections and Anecdotes of Edward Williams, The Bard of Glamorgan - llyfr difyr, ond yn sicr ddigon, un o'r llyfrau
WARRINGTON, WILLIAM (1735 - 1824), hanesydd a dramodydd argraffiad yn cynnwys dau fap gan William Owen (Pughe), y naill yn dangos rhaniadau canoloesol Cymru a'r llall o Gymru fodern. Ymddengys fod Warrington wedi cael ei gyflwyno i Owen gan Iolo Morganwg, y gwyddys iddo ohebu ag ef (er na oroesodd unrhyw lythyrau rhyngddynt). Amlygir cydymdeimlad Warrington â'i bwnc yn y rhagair i'w History, sy'n gorffen: '[T]he author thinks it necessary to declare that he is
WILLIAMS, EDWARD (Iolo Morganwg; 1747 - 1826), bardd a hynafiaethydd Saesneg, Poems, Lyric and Pastoral, 1794. Cyfansoddodd lawer o emynau, a chyhoeddwyd hwy yn 1812, 1827, a 1834 o dan y teitl, Salmau yr Eglwys yn yr Anialwch. Cyhoeddodd rai man lyfrynnau eraill. Un o'r achosion amlycaf ym meddwl Iolo o'r 1790au ymlaen oedd yr ymgyrch i ddiddymu caethwasiaeth eiddo ('chattel slavery'). Dyddiwyd ei gerdd ddiddymol gynharaf i c.1789 - yn ystod cyfnod o dwf sylweddol yn yr
WILLIAMS, EDWARD (1826 - 1886), meistr haearn Ganwyd 10 Chwefror 1826 ym Merthyr Tydfil, mab hynaf Taliesin Williams, mab ' Iolo Morganwg '. Addysgwyd ef yn ysgol ei dad, lle bu am gyfnod yn athro cynorthwyol. Yn 1842 ymadawodd a'r ysgol a chafodd le fel clerc yn swyddfa Cwmni Haearn Dowlais. Yno dysgodd lawer am gynhyrchu haearn, ac yn 1864 symudodd o Ferthyr i fod yn oruchwyliwr masnachdy Cwmni Dowlais yn Llundain. Daeth i gysylltiad agos
WILLIAMS, GRIFFITH (Gutyn Peris; 1769 - 1838), bardd naw mis o dan ofal y meddyg Robert Isaac o Ymwlch Fawr. Lletyai ar y pryd yn nhŷ Abraham Williams ('Bardd Du Eryri') yng Ngwaun-y-gwiail, Llanllechid, a chafodd fenthyg llyfrau a llawer o hyfforddiant gan y ' Bardd Ddu,' a dyna'r pryd y dysgodd reolau barddoniaeth. Urddwyd ef yn fardd yn ôl 'braint a defawd beirdd Ynys Prydain ' gan ' Iolo Morganwg ' yn eisteddfod Cadair Dinorwig yn 1799
WILLIAMS, GRIFFITH JOHN (1892 - 1963), Athro prifysgol ac ysgolhaig Cymraeg dyfarnwyd iddo radd M.A. am draethawd ar ' The verbal forms in the Mabinogion and Bruts '. Yn y cyfamser, ar anogaeth J. H. Davies a chyda chymorth ysgoloriaeth ychwanegol aeth ati i astudio llawysgrifau Llanofer a drosglwyddwyd i'r Llyfrgell Genedlaethol yn 1917. Dyna sut y dechreuodd ymddiddori ym mywyd a gwaith Iolo Morganwg (Edward Williams), ei brif faes ymchwil o hynny hyd ddiwedd ei oes. Yn 1918
WILLIAMS, Syr IFOR (1881 - 1965), Athro prifysgol, ysgolhaig Cywyddau Iolo Goch ac eraill yn 1925 gyda Thomas Roberts a Henry Lewis. Golygodd Syr Ifor gerddi dau fardd a gasglwyd gan ddau ysgolhaig arall, sef Dafydd Nanmor (1923), casgliad Thomas Roberts (Borth-y-gest), a Guto'r Glyn (1939) casgliad J. Llywelyn Williams. Cyhoeddodd amryw byd o destunau, yn rhyddiaith a barddoniaeth, ym Mwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd. Bu ganddo gryn ddiddordeb hefyd yn yr unfed
WILLIAMS, IOLO ANEURIN (1890 - 1962), newyddiadurwr, awdur a hanesydd celfyddyd - ysgrifennodd Flowers of marsh and stream (1946). Yr oedd yn naturiaethwr profiadol yn y maes. Parchai goffadwriaeth ei gyndad Iolo Morganwg (Edward WILLIAMS y cyflwynodd gasgliad o'i bapurau i'r Llyfrgell Genedlaethol, trwy ymddiddori'n frwd mewn materion Cymreig, gan gynnwys yr iaith, a gwasanaethodd ar Gyngor Amgueddfa Genedlaethol Cymru ac ar Bwyllgor Cymreig Cyngor y Celfyddydau; fe'i gwnaed yn aelod o

Canlyniadau chwilio

109 - 120 of 129 for "Iolo"