Y Bywgraffiadur Cymreig

GIFFORD, ISABELLA (c. 1825 - 1891), botanegydd ac algolegydd , ymgyfoethogodd Christie drwy fasnachu indigo yn India, gan ddefnyddio'i fodd i brynu tir y Fforest Fawr ym Mrycheiniog a chodi rhwydwaith o dramffyrdd rhwng Pontsenni a Chwm Tawe. Arddangosodd ei bwysigrwydd yn lleol drwy godi plasty bychan Glan Wysg yn 1822; fe'i penodwyd yn siryf Brycheiniog yr un flwyddyn. Wedi priodi, bu George Gifford yn gweithio am gyfnod fel asiant tir i'w dad-yng-nghyfraith, ond
GOLDSWAIN, BRYNLEY VERNON (1922 - 1983), chwaraewr rygbi'r gynghrair Ganwyd Bryn Goldswain ar 3 Awst 1922 ym Merthyr Tudful yn fab i Reginald Stephen Goldswain, glöwr ac yna plismon a fu farw yn ŵr ifanc, a'i briod Catherine (née Jones, 1897-1981). Symudodd y teulu i fyw i Aber-craf, yng Nghwm Tawe, pan oedd Bryn yn bedair oed. Addysgwyd ef yn lleol ac yn Ysgol Ramadeg Ystalyfera. Chwaraeodd rygbi'r undeb i dîm Aber-craf, cyn mynd i weithio i gwmni o gyfrifyddion
teulu GRENFELL, diwydianwyr yn ardal Abertawe . Ffurfiwyd ffyrm Pascoe Grenfell a'i Feibion yn yr 1820au. Yr oeddynt yn berchen gweithfeydd copr y Middle a'r Upper Bank yn rhan isaf Cwm Tawe, ac, ar eu man uchaf, cyflogent 800 o ddynion. Yr oedd ganddynt longau'n hwylio'n gyson rhwng Abertawe a'u gweithfeydd ar lannau Dyfrdwy yn Sir y Fflint. Gwerthwyd y gweithfeydd yn Abertawe i'w cymdogion, William, Foster a'u Cwmni, yn 1892. PASCOE ST. LEGER
GRIFFITHS, WILLIAM (Ifander; 1830 - 1910), arweinydd a beirniad cerddorol Ganwyd yn Aberafan, Morgannwg, 1830, yn fab i Manuel Griffiths. Symudodd i Gwmtawe pan yn 20 oed ynglŷn â'r diwydiant alcam, gan ymsefydlu ym Mhontardawe, a daeth i'r amlwg yn gynnar yn ei gartref newydd fel athro cerddorol ac arweinydd corawl. Ei brif orchestwaith ym myd y gân, efallai, oedd sefydlu ' Undeb Corawl Dirwestol Dyffryn Tawe ' yn 1861 - cymdeithas a ddaeth yn enwog yn y sir a'r
HERMAN, JOSEF (1911 - 2000), artist dirluniau dramatig a chyfarfu â Dai Alexander Williams, saer coed a oedd hefyd yn gweithio yn y pyllau glo ac a ysgrifennai straeon byrion. Cyflwynodd hwn ef i gymuned lofaol Ystradgynlais ym mhen uchaf Cwm Tawe. Yno, cafodd gipolwg sydyn ar amlinelliad o griw o lowyr ar bont ar eu ffordd adref o'r gwaith gyda machlud o liw copr yn gefnlen iddynt: 'The image of the miners on the bridge against that
JAMES, WILLIAM (1761 - 1845), gweinidog gyda'r Annibynwyr Ganwyd yn Abersŵn, Llanllwni, ar Sul y Blodau, 1761. Ymaelododd yn Rhyd-y-bont, a dechreuodd bregethu 'n ifanc. Bu'n cadw ysgol yng Nglyn Tawe, yna (1785-9) aeth i academi 'Caerfyrddin,' a drigai ar y pryd yn Abertawe. Yna urddwyd ef yn weinidog eglwysi Watford a Chaerdydd (Trinity); yn ffermdy Ysguborwen yr oedd yn byw. Tua 1826 perswadiwyd ef i symud i'r dre, gan roi Watford (a'r fferm) i fyny
JOHN, EWART STANLEY (1924 - 2007), diwinydd, gweinidog gydag enwad yr Annibynwyr, athro a phrifathro coleg pedair eglwys: Sardis, Trimsaran (1950-1954) - eglwys y dychwelodd i fwrw gofal drosti yn dilyn ei ymddeoliad o'i waith coleg; Hebron, Clydach, Cwm Tawe (1954-1970); Soar, Llanbedr Pont Steffan (1970-1973); ac eglwys Harrow, Llundain (1973-1977). Yn 1977 bu trobwynt yn ei hanes gan iddo gael ei benodi y flwyddyn honno yn Athro Athrawiaeth Gristionogol yng Ngholeg Bala-Bangor, yn olynydd i un o'i
JONES, DAVID (1772 - 1854), gweinidog gyda'r Bedyddwyr Cyffredinol Ganwyd yn nyffryn Ceidrych, Llangadog. Cafodd beth addysg, ac'aeth yn saer maen. Bedyddiwyd ef, yn 27 oed, gan Moses Williams, gweinidog Bedyddwyr Cyffredinol Pontbren-Araeth, yn 1799. Yn y rhwyg a ddaeth ar Fedyddwyr y de-orllewin yn y flwyddyn honno, meddiannodd y blaid Arminaidd yn Salem Llangyfelach dŷ cwrdd bychan yng Nghlydach (Cwm Tawe) o'r enw ' Capel-y-Cwar,' a godwyd gan Salem yn 1795
JONES, DAVID JAMES (Gwenallt; 1899 - 1968), bardd, beirniad ac ysgolhaig llwyddiannus yw ei ddwy nofel, Plasau'r Brenin (1934) a Ffwrneisiau (1982) sy'n pwyso'n drwm ar ei brofiadau ef ei hun yn y carchar ac yn fachgen ar ei brifiant yng Nghwm Tawe. Ymhob dim a wnâi, credai Gwenallt fod rhaid iddo fod yn ymrwymedig ac o ddifrif. Yr oedd yn un o aelodau cynnar Plaid Cymru, yr oedd yn ymwybodol wleidyddol ac yn ymddiddori'n ddeallus ym mhynciau'r dydd (ffrwyth myfyrio ar brofiadau
JONES, DAVID JOHN (1906 - 1978), canwr opera Ganwyd David John Jones ar 29 Mehefin 1906 ym Mhant-teg, Cwm Tawe, yr ieuengaf o bump o blant (tri mab a dwy ferch) Daniel a Maria Jones. Treuliodd ei dad, Daniel Jones, y blynyddoedd 1910-20 yn Rwsia, yn gweithio yn y diwydiant alcam, cyn dychwelyd i swydd fel fforman yng ngwaith alcam y Dyffryn, Pontardawe. Symudodd y teulu i Commercial Road, Rhyd-y-fro, ger Pontardawe, ac yn 14 oed dechreuodd
JONES, DAVID TAWE (1885 - 1949), cerddor
JONES, SAMUEL (1898 - 1974), newyddiadurwr, darlledwr a Phennaeth y BBC ym Mangor Ganwyd Sam Jones yng Nghlydach, Cwm Tawe, ar 30 Tachwedd, 1898, yn nawfed plentyn i Samuel Cornelius Jones (1865-1939), gweithiwr alcam a Mary Ann Jones (1866-1921). Ganwyd iddynt bymtheg o blant ond wyth yn unig a oroesodd fabandod, sef David Robert (ganwyd1887); Hannah Mary (ganwyd1889); Cornelius (ganwyd1890); Ifor (ganwyd1892); Annie (ganwyd1896); Garfield (ganwyd1897); Samuel (ganwyd1898) a

Canlyniadau chwilio

13 - 24 of 46 for "Tawe"