Y Bywgraffiadur Cymreig

JONES, THOMAS (1910 - 1972), ysgolhaig Cymraeg Ganwyd Thomas Jones yn yr Allt-wen, Pontardawe, Morgannwg, yr hynaf o saith plentyn William ac Elizabeth Jones, y tad yn un o frodorion Sir Gaerfyrddin a oedd wedi ymfudo i weithio yn y gweithiau tun yng nghwm Tawe. O ysgol ramadeg Ystalyfera ac wedi ennill Ysgoloriaeth y Wladwriaeth, aeth Thomas Jones i Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth, yn 1928 lle y graddiodd gydag anrhydedd yn y dosbarth
KELSEY, ALFRED JOHN (1929 - 1992), chwaraewr pêl droed Ganed yn 382 Jersey Road, Winch Wen, Llansamlet, Abertawe, ar y 19 Tachwedd 1929, yr ail o'r tri plentyn a aned i Alfred Kelsey (1897-1980) a Sarah Ann Kelsey née Howe (1902-2000). Ganed ei dad o fewn clyw'r 'Bow bells' yn Llundain, ac ymfudodd i Gymru gyda'i deulu lle'i cyflogwyd fel smeltiwr mewn ffwrnais yn un o'r nifer o weithfeydd a oedd yn britho Dyffryn Tawe ar y pryd. Mynychodd Jack
LEWIS, JOHN DANIEL VERNON (1879 - 1970), ysgolhaig, gweinidog (A), awdur, Athro a phrifathro coleg Ganwyd ym Mhentre Estyll, Abertawe, 13 Mehefin 1879, yn fab i Thomas Jones Lewis o ddyffryn Tawe, ac Ann Daniel ei wraig. Hanoedd hi o'r Glasgoed Fach, Llanarthne. Pan oedd yn llanc ieuanc, ymfudodd ei rieni i T.U.A., ac aeth y tad yn fuan am gwrs yng ngholeg diwinyddol Bangor, Maine. Treuliodd ei oes yn y weinidogaeth yn America, yn Green's Landing, Mount Vernon ac East Andover, ac eithrio'r
LLEWELYN, WILLIAM CRAVEN (1892 - 1966), perchennog glofeydd, cyfarwyddwr cwmnïau, arbenigwr mewn amaethyddiaeth ac mewn coedwigaeth Ganwyd 4 Mehefin 1892 yn fab i T. David Llewelyn, Clydach, Cwm Tawe, Morgannwg. Priododd â Doris Mary Bell yn 1932 ond ni chawsant blant. Addysgwyd ef yng Ngholeg Arnold, Abertawe a Choleg Technegol Abertawe cyn graddio yng Ngholeg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor. Yn gynnar cymerodd ddiddordeb arbennig mewn gyrfa yn y gwaith glo ac i'r perwyl hwnnw cafodd hyfforddiant preifat gan J. Henry Davies
MARTIN, Syr RICHARD (1843 - 1922), diwydiannwr a gŵr cyhoeddus ac eraill waith sinc Cwm Tawe yn Llansamlet, yn 1881 waith dur Birch Grove, ac yn 1884 prynu gwaith alcam Ynys-penllwch. Y mae'r gwaith sinc ar fynd hyd heddiw, a bu a wnelo Syr Richard ag ef hyd ei farw. Yn 1884 daeth yn aelod o gorfforaeth Abertawe, a bu'n aelod a henadur o 1884 i 1910, ac yn faer y dref yn 1898-9. Bu'n gadeirydd y pwyllgor addysg am chwe blynedd. Bu'n bybyr iawn i geisio cael
teulu MOND darganfyddiad, sefydlodd Ludwig The Mond Nickel Mining Company gyda'i ddau fab, Alfred a Robert, yn 1900, ac adeiladodd burfa yng Nghlydach yng Nghwm Tawe. Dechreuodd y cwmni gynhyrchu yn 1902 a daeth â ffyniant i ardal a oedd gynt yn ddifreintiedig yn economaidd. Dewiswyd Clydach ar sail ei gysylltiadau trafnidiaeth ardderchog, a olygai ei bod yn rhwydd mewnforio deunydd crai o fwyngloddiau'r cwmni yng
MORGAN ap CARADOG ap IESTYN (bu farw c. 1208), arglwydd barwniaeth Gymreig Afan Wallia (neu Nedd-Afan) yn arglwyddiaeth ('honour') Morgannwg trydydd mab, Morgan Gam, a'i dilynodd. Ymddengys i ferch iddo, sef Sybil, briodi ag aelod o deulu Turberville, Coety. Edrydd Gerallt Gymro (Itin., i, cap. 8) mai Morgan ap Caradog a dywysodd yr archesgob Baldwin yn 1188 ar draws y sugndraethau rhwng aberoedd Afan a Tawe. O bedwar mab Morgan y gwyddom eu henwau, LLEISION oedd yr hynaf; yn y siartrau a roes Morgan i abaty Margam, enwir Lleision ac OWAIN
MORGAN, THOMAS JOHN (1907 - 1986), ysgolhaig a llenor Cymraeg Ganwyd T. J. Morgan ar 22 Ebrill 1907 ym mhentre'r Glais, Cwm Tawe, cymdogaeth fwy neu lai uniaith Gymraeg y pryd hynny, yr ieuengaf o ddau fab William Morgan, glöwr, a'i wraig Annie. Cafodd ei addysg gynnar yn yr ysgol gynradd leol ac yna yn ysgol uwchradd Pontardawe cyn mynd i Goleg Prifysgol Abertawe lle y chwaraeodd yn nhîm rygbi'r coleg ac ennill gradd dosbarth cyntaf yn y Gymraeg yn 1928
MORRIS, ROBERT (bu farw 1768), diwydiannwr ('Clasemont'), rhwng Llangyfelach ac afon Tawe yr oedd Morris yn byw. Yn union wedi ei farw ef cymerth ei ail fab, (Syr) JOHN MORRIS (1745 - 1819; ganwyd 15 Gorffennaf 1745), gam a roes ei enw'n llythrennol ar y map. Nid yw'n hollol eglur pa un ai ef neu ei dad a gododd y ' castellated mansion of collegiate appearance ' (Walter Davies, General View of the Agriculture … of South Wales, i, 134) gerllaw'r
NICHOLAS, THOMAS EVAN (Niclas y Glais; 1879 - 1971), bardd, gweinidog yr Efengyl a lladmerydd dros y Blaid Gomiwnyddol derbyniodd Nicholas alwad i Gapel Cymraeg yn Dodgeville, Wisconsin, Unol Daleithiau America ond byr fu ei gyfnod yno gan i Gapel Seion y Glais yng Nghwm Tawe estyn galwad iddo ar 31 Mai 1904. Derbyniodd honno a bu yno am ddeng mlynedd gan dod yn adnabyddus dan yr enw Niclas y Glais. Yn y cyfnod hwn (1904-1914) daeth Cymru i adnabod Niclas y Glais fel un o areithwyr huotlaf o blaid Sosialaeth yn yr iaith
PENCERDDES TAWE - gweler PHILLIPS, DAVID RHYS
PHILLIPS, DAVID RHYS (1862 - 1952), llyfrgellydd dogfennau a thraddodiadau ar bob agwedd ar ei fro ei hun. Priododd ddwywaith, (1) â Mary Hancock, bu farw Ebrill 1926, a (2) ag Anne Watts ' Pencerddes Tawe ', Rhagfyr 1927. Bu mab, o'r briodas gyntaf, a fu farw yn 1924, a merch o'r ail briodas. Bu Rhys Phillips farw yn ei gartref Beili Glas, 15 Chaddesley Terrace, Abertawe, 22 Mawrth 1952.

Canlyniadau chwilio

25 - 36 of 46 for "Tawe"