Y Bywgraffiadur Cymreig

IOLO CAERNARFON - gweler ROBERTS, JOHN JOHN
IOLO GOCH (c. 1325 - c. 1400), bardd Bardd o Ddyffryn Clwyd oedd Iolo Goch, mab Ithel Goch ap Cynwrig ab Iorwerth ap Cynwrig Ddewis Herod o linach Hedd ab Alunog o Uwch Aled, un o Bymtheg Llwyth Gwynedd. Ail wraig Ithel Goch oedd ei fam, nas enwir yn yr ach [?]. Cofnodir enwau dau frawd iddo, sef Gruffudd a Thudur Goch. Ffurf anwes ar Iorwerth (enw ei hen-daid) oedd Iolo'n wreiddiol, ond nid oes tystiolaeth mai Iorwerth oedd enw
IOLO GOCH (c. 1320 - c. 1398), bardd briodolir i Iolo yn y llsgrau, yr hynaf a ellir ei ddyddio yw awdl i Dafydd ap Bleddyn, esgob Llanelwy o 1314-46, ac un o'r rhai diweddaraf yw cywydd i Ieuan Trefor II, esgob Llanelwy, a ganwyd yn ôl pob tebyg yn 1397. Rhwng y ddau begwn hyn ceir cywyddau ganddo fel hyn: mawl i Edward III, diwedd 1347; marwnad Syr Rhys ap Gruffudd a fu farw yn 1356 (yr oedd Iolo yn ei angladd yng Nghaerfyrddin); marwnad
IOLO MORGANWG - gweler WILLIAMS, EDWARD
IOLO TREFALDWYN - gweler DAVIES, EDWARD
IORWERTH FYNGLWYD (fl. c. 1480-1527), bardd ap Siôn o Aberpergwm wedi i'r gŵr hwnnw golli ei dreftadaeth am gyfnod a gorfod myned ar herw. Dyma rai o'r cywyddau mwyaf poblogaidd yng Nghymru yn yr 16eg ganrif, a dyfynnir ohonynt yng nghasgliad y Dr. John Davies o linellau trawgar o weithiau'r beirdd, sef y Flores Poetarum Britannicorum, 1710. Ceisiodd ' Iolo Morganwg ' ei wneuthur yn saer cerrig enwog, un o hynafiaid y seiri honedig hynny
ITHEL ap RHOTPERT neu ROBERT (fl. 1357-82), archddiacon Cyfaill a noddwr Iolo Goch, a gyflwynodd ddau gywydd gofyn iddo (gweler I.G.E., arg. cyntaf, 55-61, ail arg., 49-55), ac a'i coffhaodd mewn marwnad (gweler C. Ashton, Gweithiau Iolo Goch, 1896, 344-53). Coed-y-mynydd ym mhlwyf Ysgeifiog, Sir y Fflint, oedd cartref teuluol Ithel. Yr oedd o dras da, a cheir gan Ashton (op. cit., 267, 325-6) fanylion am ei ach a godwyd o Dwnn a Powys Fadog. Hannai
ITHEL DDU (fl. c. 1300-40), bardd Yn ôl pob tebyg brodor o Fôn. Dywed Iolo Goch ei fod o wlad Meilyr, er ei fod yn ei gysylltu hefyd â Llŷn ac Ynys Enlli. Gelwir ef yn fardd enwog gan Iolo, ond yr unig dystiolaeth sydd gennym ynglŷn â'r dyfarniad hwn yw un cywydd a ddigwydd mewn dwy lawysgrif, Peniarth MS 77 (441) a Peniarth MS 78 (135). Ymddengys nad bardd proffesyddol mohono, ond yn hytrach gŵr a honnai fod yn sgweiar, a garai
JENKINS, JOHN DAVID (1828 - 1876), clerigwr, ieithydd, dyngarwr, ac 'Apostol gwŷr y rheilffyrdd' Ganwyd ym Merthyr Tydfil, 30 Ionawr 1828, mab William David Jenkins (bu farw 1834), Castellau Fach, Llantrisant, Sir Forgannwg, a Maria, gweddw Thomas Dyke, fferyllydd, Merthyr Tydfil. Cafodd ei addysg yn ysgol Taliesin Williams ('Ab Iolo') ym Merthyr Tydfil, yn ysgol ramadeg y Bont-faen, ac yng Ngholeg Iesu, Rhydychen (B.A. 1850, M.A. 1852, B.D. 1859, D.D. 1871). Daeth yn Hebreydd da yn
JONES, Syr THOMAS (bu farw 1622?), clerigwr a bardd Beibl Cymraeg, gan ' Sir Tho: Johns ' (Llanstephan MS 41 - llawysgrif gyfoes), ' Syr Thomas Johns, circa 1600 ' (Panton 41, 18fed ganrif), ' Syr Thomas Jones ' (Cwrtmawr MS 12B, 18fed ganrif - gweler hefyd Cwrtmawr MS 454B), 'Syr Tomas Jones, offeiriad Llandeilo Bertholeu' (Iolo MS. 40). Argraffwyd hon yn Cymru Fydd, 1889 (404-6), yn Hen Gwndidau (187-92), ac yn Canu Rhydd Cynnar Parry-Williams (367
JONES, ALICE GRAY (Ceridwen Peris; 1852 - 1943), awdures Ganwyd Rhagfyr 1852 yn Llanllyfni, yn ferch i David ac Ellen Jones. Yr oedd ei thad yn frawd i'r Parch John Jones, Brynrodyn, a'i mam yn gyfnither i'r Parch. John Roberts ' Iolo Caernarfon '. Addysgwyd yn ysgol Dolbadarn, Llanberis a Choleg Hyfforddi Abertawe, a bu'n brif athrawes ei hen ysgol cyn iddi briodi (1881) y Parch. William Jones, gweinidog Fourcrosses. Bu iddynt 4 o blant. Bu'n olygydd
JONES, Syr CYNAN (ALBERT) EVANS (Cynan; 1895 - 1970), bardd, dramodwr ac eisteddfodwr yr Orsedd a'i chyswyllt â'r derwyddon, gan gydnabod yn agored mai dyfais a chreadigaeth Iolo Morganwg ydoedd. Llwyddodd i gael llawer o aelodau newydd, ac yn eu plith rai gwŷr academig. Yn 1935 dechreuwyd ar yr addrefnu a ddug i fod Lys a Chyngor yr Eisteddfod Genedlaethol, a bu i Cynan ran amlwg yn y gwaith. Yn 1967 etholwyd ef yn llywydd y Llys. Bu'n amlwg iawn hefyd fel cystadleuydd yn yr

Canlyniadau chwilio

49 - 60 of 129 for "Iolo"