HUGHES, JOHN JAMES (‘Alfardd’; 1842 - 1875?), newyddiadurwr

Enw: John James Hughes
Ffugenw: Alfardd
Dyddiad geni: 1842
Dyddiad marw: 1875?
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: newyddiadurwr
Maes gweithgaredd: Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Argraffu a Chyhoeddi
Awdur: Edward Morgan Humphreys

Ganwyd yn y Garreg Lefn, plwyf Llanbadrig, Môn. Llafurwr amaethyddol oedd ei dad, a bu yntau yn gweini ar ffermydd am ysbaid cyn myned i Fangor yn was saer maen. Ym Mangor daeth dan ddylanwad gŵr arall o Fôn, ‘Gweirydd ap Rhys’, a dechreuodd ei ddiwyllio ei hun. Yn 1866 ymunodd â heddlu sir Gaernarfon, ond ymddiswyddodd tua 1869 pan benodwyd ef yn is-olygydd Yr Herald Cymraeg yng Nghaernarfon. ‘Fe deimlwyd yn union,’ medd ‘Alafon,’ ‘fod dawn ac ysbryd newydd wedi dechrau gweithredu ar a thrwy yr hen newyddiadur parchus,’ o'r adeg yr ymunodd ‘Alfardd’ â'r staff. Cymerodd ran amlwg yn y mudiad i sicrhau barnwyr yn medru Cymraeg yn y llysoedd sirol yng Nghymru, a bu'n gweithio hefyd i ddiwygio'r eisteddfod genedlaethol a'r Orsedd. Bu farw 8 Ionawr 1875, a'i gladdu ym mynwent Glanadda, Bangor. Er byrred ei yrfa fel gŵr cyhoeddus, gadawodd argraff ddofn ar feddyliau y rhai a ddaeth i gyffyrddiad ag ef.

Gweler Cofiant gan Owen Jones.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/