JONES, Syr DAVID BRYNMOR (1852 - 1921),

Enw: David Brynmor Jones
Dyddiad geni: 1852
Dyddiad marw: 1921
Rhiant: Thomas Jones
Rhyw: Gwryw
Maes gweithgaredd: Hanes a Diwylliant; Cyfraith
Awdur: Robert Thomas Jenkins

mab hynaf Thomas Jones (1819 - 1882); ganwyd yn Llundain. Aeth i ysgol University College, Llundain, ac wedyn i'r coleg hwnnw. Galwyd ef i'r Bar yn 1876, o'r Middle Temple (bu wedyn yn ‘Bencher’ yno yn 1899 ac yn ‘Reader’ yn 1911). Dadleuodd am amryw flynyddoedd yng nghylchdaith Deheudir Cymru, ond blinodd ar hynny, ac yn 1885 penodwyd ef yn farnwr mewn llys sirol yn Lloegr. Ymddiswyddodd yn 1892; aeth yn Q.C., ac ymdaflodd i fywyd cyhoeddus. Etholwyd ef yn aelod seneddol dros Stroud yn 1892, ond yn 1895 ymgeisiodd yn rhanbarth Abertawe, a daliodd ei sedd yno hyd 1914, pan benodwyd ef yn ‘Master in Lunacy.’ Bu'n ‘Recorder’ Merthyr Tydfil (1910) a Chaerdydd (1914); urddwyd ef yn farchog yn 1906, a chodwyd ef i'r Cyngor Cyfrin yn 1912. Er nad oedd yn Gymreigiwr hollol rydd, ymddiddorai'n fawr ym mywyd Cymru ac yn ei hanes — yn bennaf, wrth gwrs, yn ei hanes cyfreithiol. Bu ganddo ran yng ngwneuthuriad siarter Prifysgol Cymru; yr oedd yn aelod pwysig iawn o'r comisiwn ar y tir yng Nghymru (1893), a rhoddwyd ef hefyd ar y comisiwn (1907) ar yr Eglwys yng Nghymru. Fe'i cofir yn bennaf fel un o ddau awdur (John Rhys oedd y llall) y llyfr defnyddiol The Welsh People, 1900, a seiliwyd ar y wybodaeth a ddeilliodd i'r awduron o'u gwaith ar y comisiwn tir. Ond cyhoeddwyd amryw bapurau eraill ganddo, megis ‘Early Social Life in Wales’ (Trans. Cymm., 1898-9), ‘The Brehon Laws and their relation to the Ancient Welsh Institutes’ (ibid., 1904-5), a ‘Foreign Elements in Welsh Mediaeval Law’ (ibid., 1916-7). Cafodd radd LL.D. er anrhydedd gan Brifysgol Cymru yn 1919. Bu farw 6 Awst 1921 yn Ilfracombe.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/