ELWYN-EDWARDS, DILYS (1918-2012), cyfansoddwraig

Enw: Dilys Elwyn-Edwards
Dyddiad geni: 1918
Dyddiad marw: 2012
Priod: David Elwyn Edwards
Rhiant: Catherine Roberts (née Owen)
Rhiant: Rufus Roberts
Rhyw: Benyw
Galwedigaeth: cyfansoddwraig
Maes gweithgaredd: Cerddoriaeth
Awdur: Rhidian Griffiths

Ganed Dilys Roberts ar 19 Awst 1918 yn Nolgellau. Roedd ei thad yn gerddor, yn godwr canu ac yn arweinydd corau, a hefyd yn canu'r iwffoniwm. Mynychodd Ysgol Dr Williams yn Nolgellau a manteisio ar draddodiad cerddorol cryf yr ysgol; yno y dechreuodd ymserchu yng ngherddoriaeth Delius, Holst a Vaughan Williams, ac yno hefyd y cyfansoddodd ei chân gyntaf. Cafodd gynnig Ysgoloriaeth Turle yng Ngholeg Girton yng Nghaergrawnt ac Ysgoloriaeth Joseph Parry yng Ngholeg y Brifysgol yng Nghaerdydd, a dewisodd yr ail, gan astudio dan David Evans. Yng Nghaerdydd datblygodd ei dawn gyfansoddi a darlledwyd rhai o'i chaneuon gan y BBC. Wedi graddio'n B.Mus. bu'n dysgu yn Ysgol Dr Williams am dair blynedd cyn ennill ysgoloriaeth agored mewn cyfansoddi i'r Coleg Cerdd Brenhinol yn Llundain, i astudio cyfansoddi gyda Herbert Howells a'r piano gyda Kathleen McQuitty.

Priododd ag Elwyn Edwards 3 Medi 1947 a byw yn Rhydychen; tra oedd ef yn astudio yng Ngholeg Mansfield parhâi hi i ddysgu cerddoriaeth mewn ysgolion. Symudasant yn ôl i Gymru pan ddaeth ef yn weinidog ar Eglwys Bresbyteraidd Castle Square yng Nghaernarfon. O 1973 ymlaen bu Dilys Elwyn-Edwards yn diwtor piano yn y Coleg Normal ac yng Ngholeg y Brifysgol ym Mangor. Beirniadai'n gyson mewn eisteddfodau ac ymddangos ar radio a theledu.

Er iddi gyfansoddi peth cerddoriaeth offerynnol ei phrif hoffter oedd cyfansoddi i'r llais. Ymddiddorai'n fawr mewn barddoniaeth a chydnabyddai ei hedmygedd o'r cyfansoddwr Seisnig Peter Warlock, a oedd yntau'n adnabyddus am ei ganeuon. Mae ei gosodiadau yn grefftus, yn sensitif ac yn delynegol, ac yn perthyn i brif ffrwd y gân gelf yn Nghymru ac ym Mhrydain. Mae ganddi sawl cylch o ganeuon, megis Caneuon y Tri Aderyn (a gomisiynwyd gan y BBC yn 1961, ac sy'n cynnwys ei chân fwyaf adnabyddus, ‘Mae hiraeth yn y môr’), Chwe Chân i Blant, Tymhorau a Hwiangerddi. Ceir ganddi hefyd osodiadau corawl o rai o'r Salmau. Mae rhai o'i chaneuon a rhanganau cynnar yn osodiadau o farddoniaeth Saesneg (gyda chyfieithiadau Cymraeg), megis ‘Sweet Suffolk Owl’, a ‘The Bird of Christ’, ond troes yn ddiweddarach i osod geiriau gwreiddiol gan feirdd o Gymry megis R. Williams Parry.

Bu farw 13 Ionawr 2012 mewn cartref nyrsio yn Llanberis.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 2014-08-14

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/