EDWARDS, CHARLES (1628 - wedi 1691), llenor

Enw: Charles Edwards
Dyddiad geni: 1628
Dyddiad marw: wedi 1691
Rhiant: Robert Edwards
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: llenor
Maes gweithgaredd: Crefydd; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Ysgolheictod ac Ieithoedd
Awdur: Griffith John Williams

Mab Robert Edwards o Rhydycroesau yn nhref ddegwm Lledrod ym mhlwyf Llansilin. Ni wyddom odid ddim am ei hanes yng nghyfnod ei ieuenctid, ond yn 1644 fe'i hetholwyd yn ' Bible Clerk ' yng ngholeg All Souls yn Rhydychen. Yn 1648, fe'i halltudiwyd o'r coleg hwnnw oherwydd ateb anfoddhaol a roesai i'r gwŷr a ymwelai â'r brifysgol i ofyn i aelodau'r gwahanol golegau a oeddynt yn barod i ymostwng i awdurod y Senedd. Ym mis Hydref 1648 cafodd ysgoloriaeth yng Ngholeg Iesu, ac enillodd ei radd, B.A., yn 1649. Yn y flwyddyn ddilynol, y mae'n gwasanaethu fel pregethwr teithiol o dan Ddeddf Lledaenu'r Efengyl yng Nghymru, a gellir bwrw mai dyna fu ei waith hyd 1652-3, pan gafodd fywoliaeth segur Llanrhaeadr-ym-Mochnant. Collodd y lle hwnnw yn 1659, ac anodd olrhain ei gamre yn y blynyddoedd wedi adferiad y brenin yn 1660. [Dengys Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, 1961, 82, ei fod eto yn Llanrhaeadr yn 1660.] Aeth i Rydychen tua 1666 neu 1667 i argraffu ei lyfr cyntaf, Y Ffydd Ddi-ffuant (1667). Tebyg iddo fwrw'r blynyddoedd nesaf yn ei hen gartref yn Llansilin, ond fe'i gwelir drachefn yn Rhydychen yn 1670 a'r flwyddyn ddilynol yn arolygu'r gwaith o argraffu dau lyfr, sef Dad-seiniad Meibion y Daran (1671), sef adargraffiad o gyfieithiad Morris Kyffin o lyfr yr esgob Jewel, Deffynniad Ffydd Eglwys Loegr (1595), a'r ailargraffiad o Y Ffydd Ddi-ffuant (1671), sy'n cynnwys ychwanegiad pwysig, sef ' Hanes y ffydd ymhlith y cymru.' Rywbryd rhwng 1673 a 1675 daeth i gysylltiad a Stephen Hughes a Thomas Gouge a'r Saeson hynny a ffurfiodd y ' Welsh Trust ' gyda'r amcan o sefydlu ysgolion elusennol ac o gyhoeddi llyfrau Cymraeg a'u rhannu'n rhad ymhlith y tlodion. Ac yn Llundain, yn arolygu'r gwaith o argraffu'r llyfrau hyn, y bu hyd 1684. Cyhoeddodd hefyd rai llyfrau o'i waith ei hun, gan gynnwys trydydd argraffiad Y Ffydd Ddi-ffuant (1677), cyfieithiadau o lyfrau crefyddol, a hefyd Lyfr Plygain gydag Almanac (1682). Rywbryd wedi 1686 dychwelodd i gyffiniau Croesoswallt, lle y buasai'n gwasanaethu fel pregethwr yn 1672 wedi i'r Anghydffurfwyr gael rhyddid i gyfarfod mewn tai a oedd wedi eu trwyddedu. A gellir barnu iddo fod yn weinidog yno drachefn tua 1690-1. Ond ni allai aros yn hir yno, ac yn 1691 fe'i gwelir drachefn yn Llundain yn argraffu'r llyfr rhyfedd hwnnw, An Afflicted Man's Testimony concerning His Troubles, math o hunangofiant. Nid croniclo ffeithiau ydoedd ei amcan wrth ysgrifennu'r llyfr hwn, eithr cwyno yn herwydd gormes ei elynion. Y mae'n eglur fod y gorthrymderau a ddioddefasai wedi dechrau gormesu ar ei farn, a gellir canfod yma rai o arwyddion cyntaf gorffwylledd. Gorffennodd ysgrifennu'r hunangofiant ar 1 Gorffennaf 1691, ac ni wyddom beth fu ei hanes wedi hynny.

Y mae Y Ffydd Ddi-ffuant wedi ennill ei le ymhlith y clasuron Cymraeg. Ni ellir amau nad Charles Edwards ydyw'r prif feistr ar ryddiaith Gymraeg rhwng dyddiau Morgan Llwyd ac Ellis Wynne.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/

Mae'r Bywgraffiadur Cymreig yn cael ei ddarparu gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru. Mae ar gael am ddim ac nid yw'n derbyn cymorth grant. Byddai cyfraniad ariannol yn ein helpu i gynnal a gwella'r wefan er mwyn i ni fedru parhau i gydnabod Cymry sydd wedi gwneud cyfraniad nodedig i fywyd yng Nghymru a thu hwnt.

Ewch i'n tudalen codi arian am ragor o wybodaeth.