PARRY, JAMES RHYS (‘Eos Eyas,’ h.y. ‘Eos Ewyas’; fl. 1570?-1625?), bardd a droes rai o'r salmau ar gân yn Gymraeg

Enw: James Rhys Parry
Ffugenw: Eos Eyas, Eos Ewyas
Plentyn: George Parry
Rhiant: Rhys Parry
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: bardd a droes rai o'r salmau ar gân yn Gymraeg
Maes gweithgaredd: Crefydd; Barddoniaeth
Awdur: William Llewelyn Davies

Ni wyddys mo flwyddyn ei eni nac amser ei farw, eithr gellir barnu ei fod yn aelod o ryw gangen o deulu Parry, Poston, sir Henffordd, a Llandefaelog-tre'r-graig, sir Frycheiniog — gweler ach y teulu arbennig hwn yn Jones, Brecknockshire, a Llyfr Baglan, 37. Os felly, bu James yn briod deirgwaith; ac y mae'n fwy na thebyg mai'r drydedd wraig oedd mam ei fab George Parry. Pan aeth y mab hwn i Rydychen (17 Ionawr 1633/4) fe'i disgrifir ef yn fab James Parry, ‘Michael Church, Herefordshire.’ Ceir ‘cywyddau’ ac ‘englynion’ gan James Parry (ac, efallai, gan ei dad Rhys Parry) yn Llanst. MS. 50. Eithr fe'i coffeir yn bennaf oherwydd iddo, fel Edmwnd Prys ac eraill gynnig troi'r salmau Cymraeg ar gân. Ceir ei fersiwn ef mewn tair llawysgrif — B.M. Add. MS. 14895 a dwy yn y Llyfrgell Genedlaethol, sef Cwrtmawr MS. 28 a Pen. MS. 220. Ceir manylion am gysylltiad Parry â'r esgob William Morgan ac â'r archddiacon Edmwnd Prys mewn fersiwn arall o'r salmau ar gân, sef fersiwn George Parry, mab James Parry — (yn N.L.W. MS. 641). Yno dywed y mab fod y tad o deulu da yn Ewyas Lacy yn swydd Henffordd (yng Nghymru hyd 1543), yn noddwr beirdd, ac yn fardd ei hunan, ac iddo roddi ei fersiwn i William Morgan pan oedd yn esgob Llandaf ac y bu i hyn symbylu Edmwnd Prys i wneud gwaith cyffelyb — i Prys ddefnyddio fersiwn Parry (gweler cyfieithiad o'r geiriau Lladin yn Jnl. Welsh Bibliog. Soc., ii, 287). Gan mai o 1595 hyd 1601 yr oedd Morgan yn Llandaf gellir tybio mai dyna'r pryd y gwnaeth Parry ei waith.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/