PRYCE, JOHN (1828-1903), deon Bangor, ac awdur

Enw: John Pryce
Dyddiad geni: 1828
Dyddiad marw: 1903
Priod: Emily Pryce (née Williams)
Plentyn: Arthur Ivor Pryce
Rhiant: Hugh Price
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: deon Bangor, ac awdur
Maes gweithgaredd: Crefydd; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu
Awdur: Robert Thomas Jenkins

un o dri mab Hugh Price (y meibion a newidiodd ffurf yr enw) o Ddolgellau; bu pob un o'r tri yn ysgol ramadeg Dolgellau, a bu pob un o'r tri yn gurad Dolgellau ac yn feistr (am gyfnod yn ymestyn rhyngddynt o 1851 hyd 1864) ei hen ysgol. Yr oedd yr hynaf, HUGH LEWIS PRYCE (1826 - 1895), gŵr gradd (1853) o Goleg Queens', Caergrawnt, yn rheithor Llan-fair-yng-Nghornwy o 1872 hyd ei farwolaeth, 3 Mawrth 1895. I'r un coleg, gan raddio yn 1858, yr aeth yr ieuengaf, SHADRACH PRYCE (1833 - 1914); bu'n ficer Ysbyty Ifan (1864-7), ac yno y cyhoeddodd Arweiniad i Eglwys y Plwyf, 1867 (cyfieithiad o waith yr esgob Harvey Goodwin); o 1867 hyd 1894 bu'n arolygydd ysgolion (' H.M.I. ') yn esgobaeth Tyddewi; o 1893 hyd 1899 yn ficer Llanfihangel-Aberbythych, a chyda hynny (1895-9) yn archddiacon Caerfyrddin; ac o 1899 hyd 1910 yn ddeon Llanelwy. Bu farw 17 Medi 1914, yn 81 oed.

I Goleg Iesu, Rhydychen (1847) yr aeth John Pryce; graddiodd yn 1851. Bu'n gurad ac athro yn Nolgellau (1851-6), yn gurad parhaol Glanogwen (1856-64), yn ficer Bangor (1864-80), ac yn rheithor Trefdraeth (Môn) o 1880 hyd 1902; penodwyd ef yn ganon yn 1884, yn archddiacon yn 1887, ac yn ddeon Bangor yn 1902; bu farw 15 Awst 1903. Yr oedd yn uchel-eglwyswr o'r hen stamp - bu'n gefn i Philip Constable Ellis pan geisiodd yr esgob Bethell 'ddisgyblu' Ellis. Cyhoeddodd nifer o lyfrau ar hanes eglwysig : History of the Early Church, 1869; The Ancient British Church, 1878; Notes on the History of the Early Church, 1891; Yr Eglwys Foreuol, 1893.

Priod y deon John Pryce oedd Emily, ferch Rowland Williams o Ysgeifiog, a chwaer y Dr. Rowland Williams. Eu hail fab oedd ARTHUR IVOR PRYCE (1867 - 1940), cyfreithiwr, cofrestrydd esgobaeth Bangor a chlerc y cabidwl, ganwyd yn 1867. O Ysgol Friars, aeth i Ysgol Westminster, ac oddi yno (Hydref 1885) i Goleg University, Rhydychen, a graddio yn 1889. Yr oedd tebygrwydd trawiadol rhyngddo a'r darluniau o'i ewythr enwog Rowland Williams. Yr oedd yn chwilotwr hanesyddol manwl. Cyhoeddodd nifer o ysgrifau yn y cyfnodolion hynafiaethol - gellir enwi ' The Register of Benedict, bishop of Bangor, 1408-17 ' (Archæologia Cambrensis, Mehefin 1922); ' Westminster School and its connection with North Wales ' (Transactions of the Anglesey Antiquarian Society and Field Club, 1932); a ' Records of the Diocesan Registry in Bangor ' (B.B.C.S., 1929). Mwy hysbys yw ei ddwy gyfrol werthfawr, The Diocese of Bangor in the 16th Century, 1923; a The Diocese of Bangor during Three Centuries, 1929, rhestrau hynod ddefnyddiol o ordeiniadau a phenodiadau yn yr esgobaeth - y mae yn yr ail lyfr ragarweiniad llawn ar hanes cyffredinol yr esgobaeth o'r 17eg ganrif hyd y 19eg. Ni ellir chwaith anghofio ei hynawsedd personol, ei gwrteisi i chwilotwyr yn ddiwahân, a'i barodrwydd i hwyluso'r ffordd iddynt. Cymerth ei ran hefyd ym mywyd cyhoeddus ei Eglwys a'i sir - bu am dymor yn gadeirydd cyngor sir Gaernarfon. Bu farw 4 Gorffennaf 1940, yn 73 oed.

Awdur

Ffynonellau

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/