WILLIAMS, SAMUEL (c. 1660 — c. 1722), clerigwr ac awdur

Enw: Samuel Williams
Dyddiad geni: c. 1660
Dyddiad marw: c. 1722
Priod: Margaret Williams (née John)
Plentyn: Moses Williams
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: clerigwr ac awdur
Maes gweithgaredd: Crefydd; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu
Awdur: Geraint Bowen

cartrefai yn Abertrosol, Llandyfrïog, deau Ceredigion. Priododd â Margaret, merch Thomas John, Nant-yr-ymenyn, Llandysul, a ganed iddynt un mab, sef Moses Williams. Hyd y gwyddys, ni chafodd addysg ffurfiol, eithr yr oedd ganddo ddigon o gymwysterau i gael ei urddo'n ddiacon yn 1691 i fod yn gurad yn Llandyfrïog, ac yn offeiriad yn 1696, pan gafodd guradiaeth Llanarth ynghyd â'r capeli anwes, Capel Crist a Llanina. Estynnwyd iddo fywoliaeth Llandyfrïog yn 1697 a rheithoraeth Llangynllo yn 1710. Cyflwynwyd bywoliaeth Llandyfrïog i Theophilus Evans yn 1722, ac ni all mai yn ddiweddarach na'r flwyddyn honno y bu farw Samuel Williams. Tystia ei waith ei fod yn gopïwr llawysgrifau profiadol erbyn 1696. Mae'r rhai canlynol yn gyfan gwbl neu'n rhannol yn ei lâw ef: Llanst. MSS. 14, 15, 16, 17, 66, 89, 130, 133, 134, 145, N.L.W. MS. 67, a llawysgrif Achau Bronwydd (N.L.W.). Gorffennodd gyfieithu Amser a Diwedd Amser John Fox, yn 1703, ac fe'i cyhoeddwyd yn 1707. Yn 1710, cyhoeddodd Undeb yn Orchymmynedig i Ymarfer, sef ei gyfieithiad o Saesneg gwreiddiol y Dr. D. Phillips, rheithor Maenor Deifi. Ef, hefyd, a oedd yn gyfrifol am gyfieithu 'r mynegai i Feibl 1718 y S.P.C.K. Paratôd gyfieithiadau eraill, ond arhosant mewn llawysgrifau, sef ‘Gofal Tylwyth neu Ddyled Pennau Teuluoedd,’ Erasmus Saunders (Llanst.MS. 146), ‘Immanuel neu Ddirgelwch Cnawdoliath Mab Duw,’ James Ussher (Llanst. MS. 22). ‘Prawf fod degymau yn ddyledus wrth Ordinhad had Duw’ (Llanst. MS. 111) y dechreuodd ei gyfieithu yn 1699, y flwyddyn y sefydiwyd S.P.C.K., a dwy gyfrol o bregethau, sef N.L.W. MS. 68, cyfieithiadau o Saesneg yr esgob Beveridge, a Cwrtmawr MS. 253, cyfieithiadau o waith amryw awduron. Ei unig ryddiaith wreiddiol, ac eithrio cyflwyniadau, ydyw ‘Gweddiau Teuluoedd i'w harfer Ar amryw Achosion,’ ond erys y gwaith hwn eto mewn llawysgrif (Llanst. MS. 146). Yr oedd yn ei fwriad gyhoeddi ‘Difyrrwch Teuluoedd’ (Llanst. MSS. 145, 146), sef casgliad o farddoniaeth gaeth rhyw 100 o feirdd. Yr oedd yn awdur halsingod, ac ef, ond odid, a gyhoeddodd Pedwar o Ganuau, 1718, yr unig gasgliad o halsingod a argraffwyd erioed. Prin iawn ydyw ei gerddi caeth. Ef biau'r englynion mawl i awdur Meddylieu Neilltuol ar Grefydd, 1717, ac i'w gyfaill llenyddol, ‘Iaco ab Dewi’ (James Davies, 1648 - 1722).

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/