CADWALADR, DAFYDD (1752 - 1834), cynghorwr gyda'r M.C.

Enw: Dafydd Cadwaladr
Dyddiad geni: 1752
Dyddiad marw: 1834
Priod: Judith Cadwaladr (née Humphreys)
Plentyn: Bridget Cadwaladr
Plentyn: Elizabeth (née Davis)
Rhiant: Catrin Cadwaladr
Rhiant: Dafydd Cadwaladr
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: cynghorwr gyda'r M.C.
Maes gweithgaredd: Crefydd
Awdur: Robert Thomas Jenkins

Ail fab Cadwaladr a Chatrin Dafydd o Erw Ddinmael, Llangwm, teulu a fu'n byw ar y tyddyn hwnnw am genedlaethau ac a oedd yn nodweddiadol o'r fro — yn dilyn anterliwtiau a chymhorthau gwau. Rhigymai Dafydd yntau pan yn llanc; ond ni ddysgodd ddarllen ond trwy graffu ar y llythrennau ar gefnau'r defaid a phigo ei ffordd wedyn drwy'r Llyfr Gweddi. Daeth yn ddarllenwr mawr, a chan fod ganddo gof hynod gryf, adroddai'r Bardd Cwsc a Thaith y Pererin yn y cymhorthau. Bu'n hogyn ar amryw ffermydd; tua 1771 aeth i weini at y pregethwr William Evans yn y Fedw Arian (y Bala), a oedd eisoes wedi denu ei fryd at Fethodistiaeth.

Tua 1777 priodwyd ef a Judith Humphreys (neu ‘Erasmus’; bu hi farw tua 1795-6), a chymerth dyddyn Penrhiw gan y Parch. Simon Lloyd. O'i naw plentyn bu farw'r pedwar mab o'i flaen; dwy o'i ferched oedd Elizabeth Davis, ‘Balaclava’, a Bridget (1795? - 1878), a fu'n gweini gyda'r Arglwyddes Llanofer yn Llundain ac yn Llanofer, ac a gladdwyd yng ‘Nghapel Ed’ gerllaw Llanofer (Cylch. Cymd. Hanes M.C., Mehefin 1918).

Tua 1780 dechreuodd bregethu. Medrai'r Beibl ar dafod-leferydd; dywed ei ferch mai dan wau (‘yn gyflym iawn’) y gwnâi ei bregethau; a chan ei fod yn gerddwr diflino (hyd yn oed i Lundain), daeth yn bregethwr a hoffid led-led Cymru. Yr oedd yn gyfaill mawr i Thomas Charles, a chanodd farwnadau i Mr. a Mrs. Charles (Ehediadau y Meddwl, Bala, 1815). Bu farw 9 Gorffennaf 1834, a'i gladdu yn Llanycil.

O'r Ychydig Gofnodau ar … Dafydd Cadwaladr, dienw, a gyhoeddwyd yn y Bala yn 1836, y tardd bron bopeth a sgrifennwyd ar Ddafydd Cadwaladr; ceir hefyd ambell gipolwg arno ef ac ar ei gefndir yn hunangofiant ei ferch Elizabeth.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/