Cywiriadau

ITHEL DDU (fl. c. 1300-40), bardd

Enw: Ithel Ddu
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: bardd
Maes gweithgaredd: Barddoniaeth
Awdur: Ray Looker

brodor o Feilir yn Sir Fôn. Un enghraifft o'i waith a gadwyd mewn llawysgrifau, sef cywydd yr ellyllon. Canodd Iolo Goch farwnad iddo.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/

Cywiriadau

ITHEL DDU (fl. ail hanner y 14 ganrif)

yn ôl pob tebyg brodor o Fôn. Dywed Iolo Goch ei fod o wlad Meilyr, er ei fod yn ei gysylltu hefyd â Llŷn ac Ynys Enlli. Gelwir ef yn fardd enwog gan Iolo, ond yr unig dystiolaeth sydd gennym ynglŷn â'r dyfarniad hwn yw un cywydd a ddigwydd mewn dwy lawysgrif, Pen. 77 (441) a 78 (135). Ymddengys nad bardd proffesyddol mohono, ond yn hytrach gŵr a honnai fod yn sgweiar, a garai hela a chwmnïaeth (yn ôl Iolo), ac a oedd, fel eraill o'i ddosbarth, yn noddwr beirdd. Ef (yn ôl Iolo ei hun) a roddodd orchymyn i Iolo Goch i gyfansoddi'r cywydd gogan ffiaidd yn ymosod ar fam y bardd Gruffudd Gryg, a argraffwyd gan Charles Ashton yn ei argraffiad o waith Iolo (rhif xl). Gw. ymhellach yr erthygl ar Gruffudd. Ni ellir derbyn fel tystiolaeth hanesyddol y farwnad a ganodd Iolo i Ithel yn tybio ei fod wedi marw ar ynys Enlli — wedi ei lofruddio — fel yr awgrymir, gan Gruffudd Gryg. Ymddengys yn sicr mai cellweirus yw'r darn hwn, fel y cywydd gogan a nodwyd uchod.

Awdur

  • Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, (1881 - 1969), Bangor

    Ffynonellau

  • Henry Lewis, rhagymadrodd i Cywyddau Iolo Goch ac Eraill, 1350–1450, arg. cyntaf, liv-lvi.

Dyddiad cyhoeddi: 1970

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/

Cywiriadau