MAURICE, HUGH (1775 - 1825), crwynwr, a chopïydd llawysgrifau

Enw: Hugh Maurice
Dyddiad geni: 1775
Dyddiad marw: 1825
Priod: Elizabeth Mary Louisa Maurice (née Jones)
Plentyn: Jane Maurice
Plentyn: Peter Maurice
Plentyn: Rowland Jones Maurice
Rhiant: Jane Maurice (née Jones)
Rhiant: Peter Maurice
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: crwynwr, a chopïydd llawysgrifau
Maes gweithgaredd: Diwydiant a Busnes; Hanes a Diwylliant; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Ysgolheictod ac Ieithoedd
Awdur: Evan David Jones

Ganwyd yn Tyddyn Tudur, Llanfihangel Glyn Myfyr, sir Ddinbych, yn 1775 (bedyddiwyd 5 Mehefin), yn fab Peter Maurice a'i wraig Jane, chwaer Owen Jones (‘Owain Myfyr’). Aeth yn ieuanc i Lundain at ei ewythr gan weithio yn Upper Thames Street, a chymryd rhan yn ei weithgareddau llenyddol a chymdeithasol, copïo llawysgrifau Cymraeg, a'i le yng Nghymdeithas y Gwyneddigion. Mabwysiadodd grefft crwynwr, ac ymsefydlodd yn Tooley Street. Priododd yn eglwys S. Olave, Tooley Street, Elizabeth Mary Louisa, merch Rowland Jones, Greenwich, genedigol o Lan-ym-Mawddwy (cynlywydd y Gwyneddigion), heb yn wybod i'w thad, ar ddydd cinio blynyddol y gymdeithas yn 1800. Y flwyddyn honno, ef oedd is-lywydd y gymdeithas, ac yr oedd y llywydd, Thomas Roberts, Llwynrhudol, a'r cofiadur, John Jones (‘Jac Glan y Gors’) yn gyfrannog o'r gyfrinach ac yn y briodas. Bu'n byw yn Greenwich, ac yn ddiweddarach ym Mhengwern, Ffestiniog, yn Nhremadog, ac yn y Plas Gwyn, Llanrug, lle y bu farw 18 Mawrth 1825; yn Llanfihangel Glyn Myfyr y claddwyd ef. Yr oedd yn ysgrifennwr destlus ac yn medru peintio â dyfrlliw. Y mae un o'i gopiau cynnar, barddoniaeth Gwalchmai (llawysgrif N.L.W. 5391, a ysgrifennwyd yn 1796), mewn ysgrifen ‘farddol’ gyda lluniau. Efe a ysgrifennodd lawysgrifau Llanstephan 161 ac N.L.W. 36, 47, 113, 119, 122, a 185. Erys nifer o'i lawysgrifau yng nghasgliad y Cymmrodorion yn yr Amgueddfa Brydeinig (Add. MSS. 14962-15089), ac yn 1849 cyflwynodd ei ferch, Jane Maurice, 49 o gyfrolau o ysgrifeniadau ganddo ef ac Owen Jones i'r Amgueddfa (llawysgrifau Caerhun, Add. MSS. 31062-31110). Cydnabuwyd ei gyfraniad i'r Myvyrian Archaiology yn y rhagair, 1801. Efe oedd awdur y gerdd orau ar destun a osodwyd gan y Gwyneddigion yn 1804-5, ond gan iddo esgeuluso dadlennu ei enw o fewn yr amser penodedig, cyflwynwyd y fedal i David Owen (‘Dewi Wyn o Eifion’), awdur y gerdd ail-orau. Ysgrifennodd ei fab hynaf, ROWLAND JONES MAURICE, gyfieithiad o Nennius yn llawysgrif N.L.W. 119, 4 Gorffennaf 1817. Addysgwyd ei ail fab PETER MAURICE (ganwyd Plas Gwyn 29 Mehefin 1803 a'i fedyddio yn Greenwich 1 Gorffennaf 1804) yng Ngholeg Iesu, Rhydychen (ymaelododd 1822, a graddiodd yn B.A. 1826, M.A. 1829, B.D. 1837, a D.D. 1840), ac ordeiniwyd ef yn ddiacon (gyda theitl i guradiaeth Llanbedr a Chaerhun) 27 Ionawr, ac yn offeiriad 13 Hydref 1827. Bu'n gaplan New College, Rhydychen, 1828-58, a Choleg All Souls, 1837-58, ac yn ficer Yarnton, Rhydychen, o 1858 hyd ei farw 30 Mawrth 1878. Y mae'n adnabyddus ar gyfrif ei emynau, ei waith ar gerddoriaeth eglwysig, a'i bamffledi yn erbyn Pabyddiaeth. Cyfrannodd ei chwaer, JANE MAURICE (ganwyd ym Mhandy Tudur, 19 Hydref 1812), 20 emyn i'w Choral Hymn Book, 1861.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/