Cywiriadau

REES, ABRAHAM (1743 - 1825), gwyddoniadurwr

Enw: Abraham Rees
Dyddiad geni: 1743
Dyddiad marw: 1825
Rhiant: Esther Rees (née Penry)
Rhiant: Lewis Rees
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: gwyddoniadurwr
Maes gweithgaredd: Gwyddoniaeth a Mathemateg
Awdur: David Williams

Ganwyd yn 1743 yn nhŷ capel yr Annibynwyr, Llanbrynmair, mab y Parch. Lewis Rees ac Esther Penry. (Yn ei erthygl ar John Penry yn ei Cyclopaedia dywed Rees : ‘The editor of this Cyclopaedia traces his genealogy, by the maternal branch, to the family of Mr. Penry.’) Cafodd ei addysg yn yr ysgol a gedwid yn Llanfyllin gan Dr. Jenkin Jenkins. Yn 1759 aeth Rees i academi Coward, gan ddyfod yn athro mewn mathemateg a diwinyddiaeth naturiol yn ei hen goleg yn 1762, a dal y swydd hefyd wedi i'r academi symud i Hoxton a hyd y daeth yr academi i ben pan ymddiswyddodd ef yn 1785. Ar 31 Ionawr 1775 cafodd D.D. gan Brifysgol Edinburgh. Yn ddiweddarach, 1786-96, bu'n athro Hebraeg a mathemateg yn y New College (byr ei hoedl), Hackney. Yn y cyfamser buasai'n weinidog eglwys Bresbyteraidd S. Thomas yn Southwark (1768-83) a'r gynulleidfa yn Old Jewry (1783 hyd ei farwolaeth) yr adeiladwyd tŷ cwrdd newydd iddi yn Jewin Street yn 1809.

Golygodd Rees argraffiad, wedi ei helaethu, 1781-6, mewn pedair cyfrol, cwarto, o Chambers's Encyclopaedia; yn gydnabyddiaeth am y gwaith hwn etholwyd ef yn F.R.S. yn 1786. Wedi hynny dug allan waith llawer mwy cynhwysfawr, The New Cyclopaedia, a ymddangosodd mewn 45 o gyfrolau, cwarto, rhwng 1802 ac 1820, llawer ohono wedi ei ysgrifennu ganddo ef ei hunan. Yn Ariad o ran ei ddiwinyddiaeth, cadwodd ei ddiddordeb yn Anghydffurfiaeth Cymru. Trwy ei fod yn llywydd y ‘Presbyterian Board,’ yn un o gyfarwyddwyr cronfa Dr. Williams, yn weinyddwr y ‘regium donum,’ ac yn gyfrwng y deuai rhoddion preifat trwyddo, bu'n abl i roddi llawer o gymorth i weinidogion anghenus yng Nghymru. Bu farw yn Finsbury, 9 Mehefin 1825, a chladdwyd ef yng nghladdfa Bunhill Fields.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/

Cywiriadau

REES, ABRAHAM

Gwell fyddai ei ddisgrifio fel un o ymddiriedolwyr Elusen Dr.Williams yn hytrach na chyfarwyddwr y gronfa.

    Dyddiad cyhoeddi: 1970

    Cywiriadau