JAMES, THOMAS (‘Llallawg’; 1817 - 1879), clerigwr, hynafiaethydd, ac eisteddfodwr

Enw: Thomas James
Ffugenw: Llallawg
Dyddiad geni: 1817
Dyddiad marw: 1879
Priod: Jane James (née Hammett)
Rhiant: Ann James
Rhiant: Abraham James
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: clerigwr, hynafiaethydd, ac eisteddfodwr
Maes gweithgaredd: Crefydd; Eisteddfod; Hanes a Diwylliant; Ysgolheictod ac Ieithoedd
Awdur: Daniel Williams

Ganwyd ym Manordeifi, Sir Benfro, 21 Awst 1817. Urddwyd ef yn ddiacon yn 1840 ac yn offeiriad yn 1841; yn siroedd Amwythig (Much Wenlock) a Derby yr oedd ei guradiaethau cyntaf. Ar berswâd Lewis Jones, Almondbury, aeth i swydd Efrog yn 1846 a bu'n ficer All Saints, Netherthong, am 33 mlynedd. Bu'n ŵr sengl hyd 1870 pryd y priododd Jane, merch William Hammett, Appledore Court, Dyfnaint; bu hi farw yn 1872. Cywirodd waith llyfryddol ‘Gwilym Lleyn’ droeon. Yr oedd yn F.S.A. ac yn un o sylfaenwyr y Cambrian Archaeological Association (Archæologia Cambrensis, 1846, 463-5). Yr oedd yn un o bileri yr ‘Association of Welsh Clergy in the West Riding of the County of York.’ Heblaw ysgrifennu cofiant i Joseph Hughes (‘Carn Ingli’) a Lewis Jones, Almondbury, anfonai ysgrifau i'r Haul a'r Bye-Gones. Mynychai'r eisteddfod a bu'n feirniad droeon. Efe a dau arall a fu'n cloriannu ‘Barddas’ John Williams (‘Ab Ithel’) a gyhoeddwyd yn 1862 gan y Welsh MSS. Society. Lluniwyd ‘Cerdd Goffa’ i ‘ddau wladgarwr’ yn eisteddfod 1880 — ‘Llallawg’ ydyw un ohonynt. Brawd iddo oedd David James (‘Dewi o Ddyfed’). Bu farw 3 Awst 1879 a chladdwyd ym mynwent Netherthong.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/