WILLIAMS, WILLIAM (‘Gwilym Peris’, 1769 - 1847), bardd

Enw: William Williams
Ffugenw: Gwilym Peris
Dyddiad geni: 1769
Dyddiad marw: 1847
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: bardd
Maes gweithgaredd: Barddoniaeth
Awdur: Griffith Thomas Roberts

Ganwyd yn Nhyn'r-aelgerth; Llanberis. Aeth i fyw i'r Waun Fawr wedi treulio ei ieuenctid yn crwydro llethrau'r Eryri. Yn y Waun Fawr yr oedd ar hen galangaeaf (12 Tachwedd) 1802, a chyfeiria ‘Dafydd Ddu Eryri’ ato fel un o'r rhai a ganodd awdl ar ‘Dedwyddwch’ ar gyfer cyfarfod y beirdd a gynhaliwyd yn Llanddeiniolen y pryd hwnnw. Disgrifir ef fel ‘gŵr priod, cloddiwr llechi, genedig ymhlwyf Llanberis eithr yn byw yn awr yn y Waun Fawr.’ Canodd awdl ar y testun ‘Rhagluniaeth’ a osodwyd i feirdd Arfon ar gyfer cyfarfyddiad y beirdd yn y Bontnewydd, Llanwnda, yn 1803 gan Humphrey Thomas, brawd ‘Dafydd Ddu Eryri.’ Yn 1804 anfonodd awdl ar ‘Ynys Prydain’ i eisteddfod y Gwyneddigion, ond ‘Dewi Wyn o Eifion’ a enillodd y bathodyn y pryd hwnnw. Yn 1813 cyhoeddodd ‘Gwilym Peris’ ei waith barddonol o dan y teitl Awengerdd Peris, a cheir yr awdlau a enwyd i gyd ynddo. Symudodd i fyw i Landygai yn ddiweddarach, ac yr oedd mewn cyfathrach agos yno â ‘Gutyn Peris.’ Ceir cywydd i annerch ‘Gwilym’ o waith ‘Gutyn’ yn yr Awengerdd a chywydd ateb ‘Gwilym’ i'r cywydd hwnnw yw'r peth mwyaf diddorol a ysgrifennodd. Ynddo disgrifir ardal Llanberis a'r Cwmglas Mawr, cartref Abraham Williams, ei athro cyntaf ef a ‘Gutyn,’ ac yna disgrifir ‘Dafydd Ddu,’ ‘eu hail- athro,’ a daw cyfeiriad at John Morgan, y curad ‘yn y lle yn gweini llan.’ Bu ‘Gwilym Peris’ farw yn 1847 a chladdwyd ym mynwent Llanllechid.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/