Cywiriadau

LEWIS, JOHN (bu farw 1616), Llynwene, Llanfihangel Nant Melan, sir Faesyfed, bargyfreithiwr a hanesydd

Enw: John Lewis
Dyddiad marw: 1616
Priod: Ann Lewis (née Sais)
Rhiant: Sybil ferch Roger ap Watcyn Fychan
Rhiant: Hugh Lewis
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: bargyfreithiwr a hanesydd
Place: Llynwene Llanfihangel Nant Melan sir Faesyfed
Maes gweithgaredd: Hanes a Diwylliant; Cyfraith; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu
Awdur: William Llewelyn Davies

Ganwyd ym mhlwyf Pencraig (Old Radnor), mab Hugh Lewis a Sibyl, merch Roger ap Watcyn Fychan, Hergest. Y mae W. Rowlands (Llyfryddiaeth, o dan 1729) yn camgymryd wrth ei gysylltu â Maenor Owen a'i alw yn hen-daid i Richard Fenton. Derbyniwyd ef i Lincoln's Inn 28 Chwefror 1562-3 (Lincoln's Inn Admissions), ac y mae'n debyg iddo ddyfod yn fargyfreithiwr yn gynnar wedi 4 Mehefin 1570 (Black Book of Lincoln's Inn).

Y mae llawer o waith John Lewis, yn ei law ef ei hun, yn Pen. MS. 252, yn enwedig rhannau o'r gwaith mawr y coffeir ef o'i blegid, sef yr hanes Prydain a gyhoeddwyd yn Llundain yn 1729 (dros gan mlynedd wedi marw'r awdur) o dan y teitl The History of Great-Britain … ‘till the Death of Cadwalader, Last King of the Britains’, and of the Kings of Scotland to Eugene V. As also A short Account of the Kings, Dukes, and Earls of Bretagne, ‘till that Dukedom was united to the Crown of France…. By John Lewis, Esq.; Barrester at Law. Now first printed from his Original’ Manuscript. To which is added, The Breviary of Britayne, written in Latin by Humfrey Lhuyd, of Denbigh … and lately Englished by Thomas Twine. Y mae'n ddiau mai ei amcan wrth ysgrifennu'r llyfr oedd amddiffyn traddodiadau hanesyddol Cymru yn erbyn safbwynt ysgrifenwyr megis yr Eidalwr Polydore Vergil, cywiro pethau a geid yng ngwaith William Camden, ac amddiffyn Sieffre o Fynwy. Golygwyd y gwaith ac ychwanegwyd ato gan Hugh Thomas, achydd a hanesydd, brodor o sir Frycheiniog, o B.M. Harl. MS. 4872. Y mae John Lewis yn sôn hefyd am waith arall o'i eiddo — ‘Ecclesiastical History of the Britains til St. Augustin's Tyme’ (gw. Pen. MS. 252, a t. 88 o'i History of Great Britain). Fel y gwelir yn Pen. MS. 252 yr oedd Lewis yn gyfeillgar â Dr. John David Rhys a John Dee. Heblaw Pen. MS. 252 bu Pen. MSS. 54 (1), 55, 60, 67, a 79, yn eiddo i John Lewis (gw. hefyd B.M. Add. MS. 6921). Priododd Ann, merch William Sais, a chafwyd dau fab a merch o'r briodas. Ceir disgrifiad o bais arfau John Lewis, ‘Lluynweney,’ sir Faesyfed, yn B.M. Harl. MS. 6870. Cyfeiria Hugh Thomas yn ei ewyllys (a wnaethpwyd 14 Medi 1720) at gyfrol 1729 fel hyn: ‘Whereas I have receiv'd several pounds towards printing my book now in ye press and begun by Mr. John Lewis of Llanwenny’ (B.M. Harl. MS. 6840; gw. Edward Owen, Catalogue of MSS. relating to Wales in the British Museum, ii, 491). Bu John Lewis f. rywbryd rhwng 14 Chwefror 1614/5, dyddiad ei ewyllys, a 12 Chwefror 1615/6, dyddiad profi'r ewyllys.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/

Cywiriadau

LEWIS, JOHN

Yng ngoleuni erthygl lawn gan Ffransis G. Payne yn Radnorshire Soc. Trans., XXX (1960) rhaid diwygio'r erthygl yn Y Bywg. I ddechrau nid yw'n debyg mai ef oedd y John Lewis a dderbyniwyd i Lincoln's Inn. Tebycach yw mai ef yw'r gŵr a dderbyniwyd i'r Inner Temple, 20 Awst 1568. Nid oes sicrwydd pryd y galwyd ef i'r Bar. Yr oedd yn anghydffurfiwr Catholig fel aelodau eraill o'i deulu. Esgymunwyd ef gan esgob Tyddewi (Exch. Proc., 151/34/8, Jas. 1).

    Dyddiad cyhoeddi: 1970

    Cywiriadau