SAMUEL, EDWARD (1674 - 1748), clerigwr, bardd, ac awdur

Enw: Edward Samuel
Dyddiad geni: 1674
Dyddiad marw: 1748
Plentyn: William Samuel
Plentyn: Edward Samuel
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: clerigwr, bardd, ac awdur
Maes gweithgaredd: Crefydd; Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Barddoniaeth
Awdur: William Llewelyn Davies

Ganwyd yn Cwt-y-defaid, plwyf Penmorfa, Sir Gaernarfon. Daeth i sylw Humphrey Humphreys, esgob Bangor (hyd 1689), a'i cynorthwyodd i gael addysg a'i gymell i baratoi ar gyfer urddau eglwysig. Ymaelododd yng Ngholeg Oriel, Rhydychen, 19 Mai 1693, fel ‘pauper puer '; dywedir iddo raddio (Thomas, St. Asaph). Cafodd reithoraeth Betws Gwerfil Goch, 4 Tachwedd 1702, eithr newidiodd honno am reithoraeth Llangar (21 Ionawr 1721), ac aros yno hyd ei farwolaeth ar 8 Ebrill 1748. Cododd ddau fab yn glerigwyr — EDWARD SAMUEL (1710 - 1762), rheithor Llanddulas, 1735-47, a dilyn ei dad yn Llangar yn 1748, a WILLIAM SAMUEL (1713 - 1765), ficer Nantglyn, 1743-65, a thad y Dr. David Samwell.

Ysgrifennodd Edward Samuel rai carolau a cherddi; gweler esiamplau yn (a) Blodeugerdd, 1759; (b) Llu o Ganiadau, neu Gasgliad o Garolau a Cherddi … o Gasgliad W. Jones, Bettws Gwerfil Goch (Croesoswallt, 1798); (c) Eos Ceiriog, 1823; a (ch) B.M. Add. MS. 14961. Cyhoeddwyd pregethau o'i waith, 1731 a 1766; eithr ei waith gwreiddiol pwysicaf, efallai, oedd Bucheddau'r Apostolion a'r Efengylwyr (Mwythig, Thomas Jones, 1704, ac arg. eraill). Cyhoeddwyd hefyd y cyfieithiadau a ganlyn o'i waith — (a) Gwirionedd y Grefydd Gristionogol (Llundain, 1716, ac arg. eraill; y gwreiddiol gan Hugo Grotius); (b) Holl Dyledsuydd Dyn (Amwythig, 1718); (c) Prif Ddledswyddau Christion, sef Angenrhaid a Mawrlles Gweddi Gyffredin a Mynych Gymmuno (Mwythig, John Rhydderch, 1722/3; arg. 1793 yng Nghaer — o'r gwreiddiol gan William Beveridge, esgob Llanelwy, y rhan gyntaf wedi ei gyflwyno i'r barnwr Robert Price, Giler, sir Ddinbych, a'r ail ran i Watkin Williams Wynne [ sic ], Wynstay [ sic ]; a (ch) Athrawiaeth yr Eglwys (Caerlleon, Roger Adams, 1731) — trosiad o ddau waith, y naill gan Peter Nourse a'r llall gan William Wake, archesgob Caergaint. Ceir ffacsimile o lythyr a ysgrifennodd, 1 Mawrth 1703/4, at Edward Lhuyd yn R. Ellis, Facsimiles of Letters of Oxford Welshmen.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC-RUU/1.0/