Cywiriadau

PRICE, THOMAS GWALLTER (‘Cuhelyn’; 1829 - 1869), newyddiadurwr a bardd yn U.D.A.;

Enw: Thomas Gwallter Price
Ffugenw: Cuhelyn
Dyddiad geni: 1829
Dyddiad marw: 1869
Rhyw: Gwryw
Galwedigaeth: newyddiadurwr a bardd
Place: U.D.A.
Maes gweithgaredd: Llenyddiaeth ac Ysgrifennu; Barddoniaeth; Argraffu a Chyhoeddi
Awdur: Robert (Bob) Owen

Ganwyd 23 Rhagfyr 1829 yn sir Forgannwg. Wedi iddo ymfudo i U.D.A. bu am gyfnod yn Minersville, Pa. Bu hefyd yng Nghalifornia adeg ‘chwilen yr aur’; yno bu'n dysgu elfennau barddoniaeth i Taliesin Evans (‘Tal o Eifion’) ac yn anfon rhai o gynhyrchion ei ddisgybl i John Jones (‘Talhaiarn’) yng Nghymru. Daeth yn ôl i Gymru yn 1855 eithr dychwelodd i'r America ac yn ystod 1856 bu ef a L. W. Lewis (‘Llew Llwyfo’), yn cyd-ddiddori llawer o Gymry America — ‘Cuhelyn’ yn darlithio ar rai o feirdd Cymru a ‘Llew Llwyfo’ yn datganu alawon Cymreig. Eithr fel newyddiadurwr y daeth i'r amlwg yn U.D.A. Bu'n olygydd Y Gwron Democrataidd, 1856, newyddiadur a gychwynnwyd (yn New York) at wasanaeth democratiaid Cymreig yr America; bu helynt rhwng y newyddiadur hwn a'r Drych oherwydd i'r Gwron awgrymu bod Y Drych yn ffafrio'r fasnach mewn caethion. Ar 10 Ionawr 1857 cychwynnodd ‘Cuhelyn’ Y Bardd Newydd Wythnosol (Efrog Newydd), gyda llu o lenorion Cymru yn ohebwyr iddo — ‘Eben Fardd,’ Thomas Stephens (Merthyr Tydfil), ‘Talhaiarn,’ ‘Cynddelw,’ ‘Llawdden,’ ‘Dewi Wyn o Esyllt,’ ‘Islwyn,’ ‘Aneurin Fardd,’ ‘Nathan Dyfed,’ ‘Nefydd,’ ‘Eiddil Ifor,’ ‘Gwilym Teilo,’ etc. Cyhoeddwyd yn hwn hanes a rhai o weithiau Dafydd ap Gwilym. Yn 1867 golygodd Y Ford Gron. Bu'n golygu The Workman's Advocate, a cheir ef, yn 1857, yn berchennog y Minersville Bulletin. Pa fu John Jones, Llangollen, dadleuydd, farw yn 1856 bu ‘Cuhelyn’ yn ei amddiffyn yn erbyn enllibion y Wasg. Argraffwyd yn y Wasg Gymreig yn America lu o englynion a gyfansoddodd ‘Cuhelyn.’ Bu farw 12 Mai 1869 yn New York.

Awdur

Dyddiad cyhoeddi: 1953

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/

Cywiriadau

PRICE, THOMAS GWALLTER (‘Cuhelyn’)

Yr oedd Price yng Nghaliffornia erbyn 1858 ac ymfudodd i Victoria, Ynys Vancouver, ddechrau 1859 gan adael ei wraig i werthu'r busnes. Wedi cyfnod eto yng Nghaliffornia yn 1860 cyrhaeddodd ef a'i wraig y Cariboo, tua 300 milltir i'r gogledd o Vancouver, yn 1862 (bu'n dysgu elfennau barddoniaeth i ‘Tal o Eifion’ yno yn 1863) a dychwelodd i'r dwyrain yn 1865. Bu farw 13 Mai 1870 (Y Drych, 26 Mai 1870, 11 Awst 1870). Gw. Alan Conway, ‘Welsh miners in British Columbia’, British Columbia Historial Quarterly (1957-58), 51-74.

Awdur

  • Gwilym Ivor Lumley, Wrecsam

Dyddiad cyhoeddi: 1997

Hawlfraint Erthygl: http://rightsstatements.org/page/InC/1.0/

Cywiriadau